İleri Düzey Analiz

Yapısal Eşitlik
Modellemesi (SEM)

Hayes PROCESS ile aracılık (mediation) ve düzenleyicilik (moderation) modelleri; AMOS ve LISREL ile gizil değişkenli yapısal modelleme. Ağırlıklı olarak Model 1, 4 ve 6.

Ön GörüşmeWhatsApp ile Yazın
Model Türleri

Uygulanan Model Türleri

Araştırma sorularınıza uygun modelleri tasarlıyor ve test ediyoruz.

Hayes Model 1 (Moderation)

Düzenleyicilik (moderation) modeli - iki değişken arasındaki ilişkinin üçüncü değişkene göre nasıl değiştiğini test eder

Hayes Model 4 (Mediation)

Basit aracılık modeli - bağımsız değişkenin bağımlı değişken üzerindeki dolaylı etkisini test eder

Hayes Model 6 (Serial Mediation)

Seri aracılık modeli - birden fazla aracı değişkenin sıralı etkisini analiz eder

Moderated Mediation

Koşullu dolaylı etki modelleri (Model 7, 8, 14, 15 vb.)

Ölçüm Modeli Kontrolüyle Modelleme

Ölçek yapısı araştırmanın amacına göre AFA/DFA ile incelenir; faktör yükleri, uyum indeksleri ve kuramsal gerekçe birlikte değerlendirilir

Bootstrap ile Güven Aralıkları

5000 bootstrap örneklemiyle dolaylı etkilerin anlamlılık testi

Yöntem Ayrımı

PROCESS mi, Yapısal Eşitlik Modellemesi mi?

Hayes PROCESS, gözlenen değişkenler üzerinden regresyon temelli aracılık ve düzenleyicilik (moderasyon) analizi yapar. Yapısal eşitlik modellemesi (SEM) ise gizil değişkenlerle ve ölçüm hatasıyla çalışan; ölçüm modeli ile yapısal modeli birlikte değerlendiren bir çerçevedir. Bu iki yöntem birbirinin tam karşılığı değildir.

Değişkenleriniz tekil ve gözlenen nitelikteyse ve araştırma sorusu regresyon temelli bir modelle yanıtlanabiliyorsa PROCESS yeterli olabilir. Değişkenler çok maddeli ölçeklerden oluşuyor ve ölçüm hatasının yapısal ilişkilerden ayrıştırılması gerekiyorsa AMOS veya LISREL ile SEM devreye girer. Hangi yaklaşımın kullanılacağına araştırma sorusu, ölçme araçlarının yapısı ve veri planı birlikte bakılarak karar verilir.

Model Değerlendirme

Uyum İndeksleri

Modelinizin veriyle ne kadar uyumlu olduğunu değerlendirmek için kapsamlı uyum indeksleri hesaplıyor ve raporluyoruz.

Hemen Başlayalım
  • Chi-Square (χ²)

    Model-veri uyumunun temel göstergesi

  • RMSEA

    Yaklaşık hataların ortalama karekökü

  • CFI

    Karşılaştırmalı uyum indeksi

  • TLI/NNFI

    Tucker-Lewis indeksi

  • SRMR

    Standartlaştırılmış kök ortalama kare artık

  • GFI/AGFI

    İyilik uyum indeksleri

Kullandığımız Yazılımlar

İhtiyacınıza en uygun yazılımı kullanarak analizlerinizi gerçekleştiriyoruz.

SPSS + PROCESS

Hayes PROCESS makrosu ile aracılık/düzenleyicilik

AMOS

Gizil değişkenli yapısal model ve doğrulayıcı faktör analizi

LISREL

DFA ve yapısal model analizi

Teslim Kapsamı

Analiz Sonunda Neler Teslim Edilir?

  • Analiz planı ve model gerekçesi
  • Değişken rollerini gösteren model şeması
  • Ölçüm modeli sonuçları (faktör yükleri, güvenirlik) - yalnız ölçüm modeli çalışıldıysa
  • Yol katsayıları ve güven aralıkları
  • Uyum indeksleri tablosu - yalnız yapısal model çalışıldıysa
  • Bulguların akademik yorumu

Her analizde bu çıktıların tamamı bulunmaz; kapsam araştırmanızın yöntemine göre analiz öncesi görüşmede belirlenir.

Temsili yol şeması (Model 4 - aracılık)

Dolaylı etki: Öz Yeterlilik → Motivasyon → Akademik Başarı

Doğrudan etki: Öz Yeterlilik → Akademik Başarı

Şemadaki değişkenler ve değişken rolleri örnektir; gerçek modeliniz ve katsayılar verinizden hesaplanır.

Kuramsal modelden sınanabilir yapıya

Yapısal eşitlik modellemesi kapsamında ne yapılır?

Ölçüm modeli ile yapısal ilişkiler ayrıştırılır; uyum indeksleri, parametreler ve alternatif açıklamalar kuramsal çerçeveyle birlikte değerlendirilir.

Teslim kapsamı veri ve araştırma sorusu incelendikten sonra netleştirilir. Çalışma deneyimleri için araştırmacı yorumlarını, uzmanlık bilgisi için kurucu profilini inceleyebilirsiniz.

Kimler için uygun?

  • •DFA ve ölçüm modeli
  • •Aracı/düzenleyici etki
  • •AMOS, LISREL veya regresyon temelli modelleme

Teslim edilenler

  • •Model şeması ve analiz planı
  • •Uyum, yük ve yol katsayıları
  • •Akademik tablo ve yorumlar

Sürecin adımları

  • •Kuramsal modeli netleştirme
  • •Ölçüm modeli
  • •Yapısal model
  • •Varsayım ve duyarlılık kontrolü

Ücreti etkileyenler

  • •Gösterge ve faktör sayısı
  • •Model karmaşıklığı
  • •Kategorik/eksik veri
  • •Alternatif model ihtiyacı
Hayes PROCESS rehberiDFA uyum indeksleriÇalışmanızı değerlendirelim
Sıkça Sorulan Sorular

Yapısal Eşitlik Modellemesi Hakkında

Hayes PROCESS nedir ve hangi modelleri kullanıyorsunuz?

Hayes PROCESS, SPSS üzerinde çalışan regresyon temelli bir makrodur. Ağırlıklı olarak Model 1 (moderation), Model 4 (mediation) ve Model 6 (serial mediation) çalışıyoruz; ihtiyaç halinde Hayes PROCESS'in güncel sürümündeki diğer modelleri de uyguluyoruz.

Her araştırmada önce AFA ve DFA mi yapılıyor?

Hayır. Ölçme aracının daha önce doğrulanmış bir faktör yapısı varsa doğrudan DFA ile doğrulama yapılabilir; yeni geliştirilen veya uyarlama ölçeklerde önce AFA gerekebilir. Araştırmanın amacı, aracın geçmiş kullanımı ve veri planı birlikte değerlendirilir. Yapısal model kurmadan önce faktör yükleri, uyum indeksleri ve model tanımlanması kontrol edilir.

Araştırmanız için hangi model uygun?

Model seçimi araştırma sorunuza, değişkenlerinizin rollerine (bağımsız, aracı, bağımlı, moderatör) ve kuramsal sıralamaya göre belirlenir. Değişkenleriniz tekil ve gözleniyorsa regresyon temelli PROCESS yeterli olabilir; çok maddeli ölçeklerden oluşan gizil değişkenler söz konusuysa yapısal eşitlik modellemesi değerlendirilir. Görüşme aşamasında veri planınızı birlikte inceliyoruz.

Analiz sonunda hangi dosyaları alırsınız?

Tipik teslim seti: analiz planı ve model gerekçesi, model şeması, ölçüm modeli sonuçları, yol katsayıları ve güven aralıkları, uyum indeksleri tablosu ile bulguların akademik yorumu. Tam kapsam ve dosya biçimi analiz öncesi görüşmede netleştirilir.

Aracılık (mediation) analizi nedir?

Aracılık analizi, bağımsız değişkenin bağımlı değişken üzerindeki etkisinin bir aracı değişken üzerinden gerçekleşip gerçekleşmediğini test eder. Hayes Model 4 ile 5000 bootstrap örneklemi kullanarak dolaylı etkilerin anlamlılığını test ediyoruz.

Düzenleyicilik (moderation) analizi nedir?

Düzenleyicilik analizi, iki değişken arasındaki ilişkinin üçüncü bir değişkene (moderatör) bağlı olarak değişip değişmediğini test eder. Hayes Model 1 ile etkileşim terimleri ve basit eğim analizleri yapıyoruz.

Teslim süresi ne kadar?

SEM analizleri genellikle 10-14 gün içinde tamamlanır. AFA, DFA ve PROCESS analizi dahil tüm süreç bu süre içinde bitirilir.

SEM Analizinize Başlayalım

Kapsam ön görüşmesi ile modelinizi değerlendirelim. 10-14 gün içinde sonuç alın.

Ön GörüşmeHayes PROCESS Rehberi