Hayes PROCESS
Modelleri
Moderasyon, aracılık, koşullu aracılık ve seri aracılık modellerinin araştırma kurgusundaki yerini; diyagram, denklem, yorumlama ve literatür bağlantılarıyla ayrıştıran özel içerik dizini.
Model 1-15
Model 1
Basit moderasyon
Model 1, X'in Y ile ilişkisinin W düzeylerine göre değişip değişmediğini sınayan bir moderasyon modelidir. Bu yapıda aracı değişken bulunmaz; inceleme, ilişkinin hangi koşullarda farklılaştığı üzerinde yoğunlaşır.
Model 2
Çift moderatörlü (eklemeli) moderasyon
Model 2, X'in Y ile ilişkisinin W ve Z düzeylerine göre değişip değişmediğini sınayan bir moderasyon modelidir. Bu yapıda aracı değişken bulunmaz; inceleme, ilişkinin hangi koşullarda farklılaştığı üzerinde yoğunlaşır.
Model 3
Üçlü etkileşimli moderasyon
Model 3, X'in Y ile ilişkisinin W ve Z düzeylerine göre değişip değişmediğini sınayan bir moderasyon modelidir. Bu yapıda aracı değişken bulunmaz; inceleme, ilişkinin hangi koşullarda farklılaştığı üzerinde yoğunlaşır.
Model 4
Basit / paralel aracılık
Model 4, X ile Y arasındaki ilişkide M'nin üstlendiği aracılık rolünü inceler. Dolaylı etki a·b çarpımıyla ifade edilir ve bootstrap güven aralığıyla değerlendirilir. Birden çok aracı tanımlandığında aracılar paralel olarak modellenir.
Model 5
Aracılık + doğrudan yol moderasyonu
Model 5, aracılık mekanizmasının doğrudan yolu (c′) düzenleyici değişkene bağlı olduğu bir koşullu süreç modelidir. Temel araştırma sorusu, X'in M üzerinden Y'ye uzanan dolaylı etkisinin W düzeylerine göre değişip değişmediğidir. Bu değişim, moderasyonlu aracılık indeksiyle değerlendirilir.
Model 6
Seri aracılık
Model 6'da aracılar X → M₁ → M₂ → Y biçiminde sıralı bir mekanizma oluşturur. Model 4'teki paralel yapıdan farklı olarak aracılar arasındaki d-yolu da modele alınır; böylece zincirin tamamından geçen özgül dolaylı etki incelenebilir.
Model 7
Birinci aşama moderasyonlu aracılık
Model 7, aracılık mekanizmasının birinci aşaması (X→M yolu) düzenleyici değişkene bağlı olduğu bir koşullu süreç modelidir. Temel araştırma sorusu, X'in M üzerinden Y'ye uzanan dolaylı etkisinin W düzeylerine göre değişip değişmediğidir. Bu değişim, moderasyonlu aracılık indeksiyle değerlendirilir.
Model 8
Birinci aşama + doğrudan yol moderasyonu
Model 8, aracılık mekanizmasının birinci aşaması (X→M yolu) düzenleyici değişkene bağlı olduğu bir koşullu süreç modelidir. Temel araştırma sorusu, X'in M üzerinden Y'ye uzanan dolaylı etkisinin W düzeylerine göre değişip değişmediğidir. Bu değişim, moderasyonlu aracılık indeksiyle değerlendirilir.
Model 9
Koşullu aracılık (a: W,Z)
Model 9, aracılık mekanizmasının birinci aşaması (X→M yolu) düzenleyici değişkene bağlı olduğu bir koşullu süreç modelidir. Temel araştırma sorusu, X'in M üzerinden Y'ye uzanan dolaylı etkisinin W ve Z düzeylerine göre değişip değişmediğidir. Bu değişim, moderasyonlu aracılık indeksiyle değerlendirilir.
Model 10
Koşullu aracılık (a: W,Z · c′: W,Z)
Model 10, aracılık mekanizmasının birinci aşaması (X→M yolu) düzenleyici değişkene bağlı olduğu bir koşullu süreç modelidir. Temel araştırma sorusu, X'in M üzerinden Y'ye uzanan dolaylı etkisinin W ve Z düzeylerine göre değişip değişmediğidir. Bu değişim, moderasyonlu aracılık indeksiyle değerlendirilir.
Model 11
Koşullu aracılık (a: W,WZ,Z)
Model 11, aracılık mekanizmasının birinci aşaması (X→M yolu) düzenleyici değişkene bağlı olduğu bir koşullu süreç modelidir. Temel araştırma sorusu, X'in M üzerinden Y'ye uzanan dolaylı etkisinin W ve Z düzeylerine göre değişip değişmediğidir. Bu değişim, moderasyonlu aracılık indeksiyle değerlendirilir.
Model 12
Koşullu aracılık (a: W,WZ,Z · c′: W,WZ,Z)
Model 12, aracılık mekanizmasının birinci aşaması (X→M yolu) düzenleyici değişkene bağlı olduğu bir koşullu süreç modelidir. Temel araştırma sorusu, X'in M üzerinden Y'ye uzanan dolaylı etkisinin W ve Z düzeylerine göre değişip değişmediğidir. Bu değişim, moderasyonlu aracılık indeksiyle değerlendirilir.
Model 13
Koşullu aracılık (a: W,WZ,Z · c′: W)
Model 13, aracılık mekanizmasının birinci aşaması (X→M yolu) düzenleyici değişkene bağlı olduğu bir koşullu süreç modelidir. Temel araştırma sorusu, X'in M üzerinden Y'ye uzanan dolaylı etkisinin W ve Z düzeylerine göre değişip değişmediğidir. Bu değişim, moderasyonlu aracılık indeksiyle değerlendirilir.
Model 14
İkinci aşama moderasyonlu aracılık
Model 14, aracılık mekanizmasının ikinci aşaması (M→Y yolu) düzenleyici değişkene bağlı olduğu bir koşullu süreç modelidir. Temel araştırma sorusu, X'in M üzerinden Y'ye uzanan dolaylı etkisinin V düzeylerine göre değişip değişmediğidir. Bu değişim, moderasyonlu aracılık indeksiyle değerlendirilir.
Model 15
İkinci aşama + doğrudan yol moderasyonu
Model 15, aracılık mekanizmasının ikinci aşaması (M→Y yolu) düzenleyici değişkene bağlı olduğu bir koşullu süreç modelidir. Temel araştırma sorusu, X'in M üzerinden Y'ye uzanan dolaylı etkisinin V düzeylerine göre değişip değişmediğidir. Bu değişim, moderasyonlu aracılık indeksiyle değerlendirilir.