Hayes PROCESS Model 47Koşullu aracılık (a: W,Z · b: Q,V,VQ)

Model neyi sınar, ne zaman kullanılır?

İstatistiksel gösterim

Katsayı adları denklem sırasına göre verilmiştir. PROCESS çıktısındaki adlandırma sırası farklılaşabilse de temsil edilen yol yapısı aynıdır. Dolaylı etkiler bootstrap güven aralıkları üzerinden değerlendirilir.

Sosyal medya pazarlaması araştırmasından bir örnek

SPSS'te regresyonla kurulum

* Model 47: PROCESS 2.x'te numaralıydı; PROCESS 3 ve sonrasında (5.0 dâhil) /model=47 yoktur.
* c_parasos, c_reklamok, c_uyum, c_tutum, c_ilgi, c_fiyatduy: ortalamadan arındırılmış puanlar.
* İkinci aşama eğimi b₁ + b₄Q + b₅V + b₇V·Q; dolaylı etkinin aralığı ayrı yazılımda hesaplanır.
COMPUTE xw = c_parasos*c_reklamok.
COMPUTE xz = c_parasos*c_uyum.
COMPUTE mq = c_tutum*c_fiyatduy.
COMPUTE mv = c_tutum*c_ilgi.
COMPUTE vq = c_ilgi*c_fiyatduy.
COMPUTE mvq = c_tutum*c_ilgi*c_fiyatduy.
EXECUTE.
REGRESSION /STATISTICS COEFF CI(95) R ANOVA CHANGE /DEPENDENT tutum /METHOD=ENTER c_parasos c_reklamok c_uyum /METHOD=ENTER xw xz.
REGRESSION /STATISTICS COEFF CI(95) R ANOVA CHANGE /DEPENDENT niyet /METHOD=ENTER c_parasos c_tutum c_fiyatduy c_ilgi mq mv vq /METHOD=ENTER mvq.

Model 47, W ve Z'nin yanında V ve Q'yu da gerektirdiği için yalnız PROCESS 2.x'te hazır modeldi; PROCESS 3, 4 ve 5'te /model=47 seçeneği bulunmaz. Sözdizimi tutum denklemini X·W ve X·Z ile, niyet denklemini M·Q, M·V, V·Q ve M·V·Q ile kurar; ikinci regresyondaki son METHOD bloğu yalnız M·V·Q'yu ekleyerek b₇ için R² değişimini verir. Koşullu dolaylı etki (a₁ + a₄W + a₅Z)(b₁ + b₄Q + b₅V + b₇V·Q) farklı denklemlerin katsayılarını çarptığından anlamlılığı SPSS REGRESSION ile değerlendirilemez; iki denklem lavaan ya da Mplus'ta birlikte tahmin edilip seçilen ilgilenim–fiyat duyarlılığı profillerinde bootstrap aralıkları hesaplanmalıdır.

Çıktıda nereye bakılır?

• Niyet denkleminin “Model Summary” tablosunda son modelin R Square Change ve Sig. F Change değerleri: M·V·Q teriminin katkısı, ikinci aşamadaki üçlü etkileşimin testi.
• Niyet denkleminin “Coefficients” tablosunda M·V·Q satırı (b₇): ilgilenimin tutum–niyet bağını güçlendirme etkisinin fiyat duyarlılığına göre nasıl değiştiği. M·Q, M·V ve V·Q satırları bu terim modeldeyken koşullu katsayılardır.
• Tutum denkleminin “Coefficients” tablosunda X·W (a₄) ve X·Z (a₅): reklam okuryazarlığı ve ürün uyumunun birinci aşamayı birbirinden bağımsız düzenleyip düzenlemediği.
• Bootstrap çıktısı: W ve Z birkaç değerde sabitlenmişken V–Q bileşimlerindeki koşullu dolaylı etkiler ve aynı ilgilenim düzeyinde düşük–yüksek fiyat duyarlılığı farkının güven aralığı.

Komşu modellerden farkı

• Model 45: İkinci aşamada M·V·Q yoktur; Q ve V M→Y yolunu ayrı ayrı düzenler.
• Model 48: Birinci aşamaya da X·W·Z eklenir; iki aşama da üçlü etkileşim içerir.
• Model 53: W ve Z'nin X ile çarpımları Y denklemine de girer; c′ iki düzenleyiciye göre değişir.
• Model 54: Doğrudan yol Q, V ve V·Q ile düzenlenir; ikinci aşamadaki üçlü yapı c′'de de yer alır.

Raporlama örneği

Reklam okuryazarlığı ile içerik üreticisi–ürün uyumunun birinci aşamayı, ilgilenim ile fiyat duyarlılığının ikinci aşamayı birlikte düzenlediği koşullu süreç modeli (Hayes Model 47 yapısı) [yazılım] ile [ ] bootstrap örneklemiyle sınanmıştır. Tutum × ilgilenim × fiyat duyarlılığı etkileşimi satın alma niyetini yordamıştır (b₇ = [ ], %95 GA [ , ], ΔR² = [ ]). W ve Z örneklem ortalamasında sabitlendiğinde, parasosyal etkileşimin tutum üzerinden niyete koşullu dolaylı etkisi yüksek ilgilenim ve düşük fiyat duyarlılığında [ ] (%95 BootGA [ , ]), yüksek ilgilenim ve yüksek fiyat duyarlılığında [ ] (%95 BootGA [ , ]) olarak hesaplanmıştır.

Köşeli parantezler kendi çıktınızdaki değerlerle doldurulur.

Sık yapılan hatalar

• Üçlü etkileşimi yanlış aşamaya kurmak. Kuram tutumun niyete dönüşmesini anlatıyorsa gereken terim M·V·Q'dur; X·V·Q eklemek başka bir hipotezi sınar.
• V·Q terimini (b₆) Y denklemine koymadan yalnız M·V·Q'yu eklemek. Alt düzey terimlerden biri eksik olduğunda b₇ yanlı tahmin edilir.
• Model 18 çıktısını Model 47 sonucu gibi sunmak. Birinci aşamanın reklam okuryazarlığı ve ürün uyumuna bağlı olduğu hipotezi o analizde hiç sınanmamıştır.
• Yöntemde “PROCESS makrosunun 47. modeli kullanılmıştır” demek. PROCESS 3'ten beri bu model çalıştırılamaz; tahminin hangi yazılımla yapıldığı ve modelin hangi denklemlerden oluştuğu açıkça yazılmalıdır.

Literatürden örnek

İlişkili modeller