Hayes PROCESS Model 56Koşullu aracılık (a: W,WZ,Z · b: Q,V,VQ · c′: Q,V,VQ)

Model neyi sınar, ne zaman kullanılır?

İstatistiksel gösterim

Katsayı adları denklem sırasına göre verilmiştir. PROCESS çıktısındaki adlandırma sırası farklılaşabilse de temsil edilen yol yapısı aynıdır. Dolaylı etkiler bootstrap güven aralıkları üzerinden değerlendirilir.

Mesleki eğitim araştırmasından bir örnek

SPSS'te regresyonla kurulum

* Model 56: dört düzenleyici nedeniyle process komutu kullanılamaz.
* Çarpımlar önce üretilir, iki REGRESSION ile katsayılar alınır; bootstrap aralıkları ayrı bir yazılımla hesaplanır.
COMPUTE x_w = kalite*usta.
COMPUTE x_z = kalite*koord.
COMPUTE w_z = usta*koord.
COMPUTE x_wz = kalite*usta*koord.
COMPUTE x_q = kalite*aile.
COMPUTE x_v = kalite*olanak.
COMPUTE v_q = olanak*aile.
COMPUTE x_vq = kalite*olanak*aile.
COMPUTE m_q = ozyet*aile.
COMPUTE m_v = ozyet*olanak.
COMPUTE m_vq = ozyet*olanak*aile.
EXECUTE.
REGRESSION /STATISTICS COEFF CI(95) R ANOVA CHANGE /DEPENDENT ozyet
  /METHOD=ENTER kalite usta koord x_w x_z w_z
  /METHOD=ENTER x_wz.
REGRESSION /STATISTICS COEFF CI(95) R ANOVA CHANGE /DEPENDENT niyet
  /METHOD=ENTER kalite aile olanak x_q x_v v_q ozyet m_q m_v
  /METHOD=ENTER x_vq m_vq.

Diyagramdaki W ve Z'nin PROCESS 4'te /w= ve /z= karşılıkları vardır, fakat V ve Q'nun yoktur; dört düzenleyicili bu yapı tek bir process komutuyla kurulamaz. Sözdizimi iki denklemi SPSS REGRESSION ile tahmin eder. Öz yeterlik denklemi yalnız birinci aşamanın terimlerini, niyet denklemi ise yalnız V ve Q ile kurulan terimleri içerir; W ve Z niyet denklemine girmez, çünkü Model 56'da bu iki değişken ne b ne de c′ yolunu düzenler. Sürekli değişkenlerin çarpımdan önce merkezlenmesi alt dereceli katsayıların yorumunu kolaylaştırır. Koşullu dolaylı etkilerin güven aralığı için iki denklemi birlikte yeniden örnekleyen bir bootstrap ayrıca kurulmalıdır; lavaan'da ikinci çarpan b1 + b2*q0 + b3*v0 + b4*v0*q0, koşullu doğrudan etki ise c1 + c4*q0 + c5*v0 + c7*v0*q0 olarak yazılır.

Çıktıda nereye bakılır?

• Öz yeterlik denkleminde x_wz satırı (a₇) ve ikinci bloğun “R Square Change” değeri: usta desteğinin düzenleyici rolünün okul–işletme koordinasyonuna bağlı olup olmadığı.
• Niyet denkleminde m_vq (b₄) ve x_vq (c′₇) satırları: iş olanaklarının, sırasıyla öz yeterliğin ve eğitim kalitesinin niyete etkisini düzenleme biçiminin aile desteğine göre değişip değişmediği. İkinci bloğun “R Square Change” değeri bu iki terimi birlikte sınar.
• Niyet denkleminde x_v ve x_q katsayıları: doğrudan etkinin, diğer düzenleyici sıfırda (merkezlenmişse ortalamada) iken V'ye ve Q'ya göre eğimi. Üçlü terim modeldeyken bunlar koşullu katsayılardır.
• Ayrı bir bootstrap ile elde edilen iki tablo: koşullu dolaylı ve koşullu doğrudan etkiler. Doğrudan etki yalnız V ve Q'ya bağlıdır; dolaylı etki ise dört düzenleyicinin hepsine. Aynı V ve Q kombinasyonunda iki etkiyi yan yana göstermek, ikinci aşama koşullarının iki kanalı birlikte nasıl etkilediğini okumayı kolaylaştırır.

Komşu modellerden farkı

• Model 48: a ve b yapısı Model 56 ile aynıdır; eğitim kalitesinin doğrudan etkisi hiçbir düzenleyiciye bağlanmaz, c′ tek bir değerdir.
• Model 52: a yolu aynıdır; b ve c′ yollarını V ve Q ayrı ayrı düzenler, V·Q üçlü etkileşimi yoktur.
• Model 55: c′ yolunu V, Q ve V·Q yerine birinci aşamanın düzenleyicileri W, Z ve W·Z koşullar.
• Model 57: c′ yolu altı düzenleyici terimin hepsiyle (W, Z, W·Z, V, Q, V·Q) koşullanır.

Raporlama örneği

İşletmede beceri eğitiminin kalitesinin mesleki öz yeterlik üzerinden alanında çalışma niyetiyle ilişkisi, Hayes'in Model 56 şablonuna karşılık gelen iki regresyon denklemiyle ve [ ] bootstrap örneklemiyle incelenmiştir. Öz yeterlik denkleminde eğitim kalitesi × usta desteği × koordinasyon etkileşimi a₇ = [ ], %95 GA [ , ], ΔR² = [ ], p = [ ] olarak bulunmuştur. Niyet denkleminde öz yeterlik × iş olanakları × aile desteği (b₄ = [ ], %95 GA [ , ]) ve eğitim kalitesi × iş olanakları × aile desteği (c′₇ = [ ], %95 GA [ , ]) etkileşimleri raporlanmıştır. Usta desteği ve koordinasyonun yüksek, iş olanaklarının sınırlı olduğu koşulda koşullu dolaylı etki aile desteği düşük öğrencilerde [ ] (%95 BootGA [ , ]), yüksek öğrencilerde [ ] (%95 BootGA [ , ]); aynı koşullarda koşullu doğrudan etki sırasıyla [ ] ve [ ] olarak hesaplanmıştır.

Köşeli parantezler kendi çıktınızdaki değerlerle doldurulur.

Sık yapılan hatalar

• W ve Z'yi niyet denklemine de yordayıcı olarak eklemek. Model 56'da bu değişkenler yalnız birinci aşamadadır; Y denklemine girmeleri tahmin edilen modeli değiştirir ve doğrudan etkinin koşullarını yanlış tanımlar.
• Aynı V·Q yapısı hem b hem c′ yolunda bulunduğu için iki üçlü terimi tek bir “bağlam etkisi” gibi birleştirip yorumlamak. b₄ aracının, c′₇ ise X'in sonuçla ilişkisinin düzenlenmesidir; işaretleri ve büyüklükleri ayrı raporlanır.
• Öğrencilerin aynı işletmede ya da aynı okulda kümelendiğini göz ardı etmek. Koordinasyon (Z) çoğu zaman okul–işletme düzeyinde bir özelliktir; kümelenmeyi hesaba katmayan standart hatalar bu terimlerin anlamlılığını olduğundan güçlü gösterebilir.
• Tezin yöntem bölümüne “PROCESS Model 56 ile analiz edilmiştir” yazmak. Güncel PROCESS bu numarayı çalıştırmaz; okuyucu analizi yeniden üretebilmek için kullanılan denklemleri ve bootstrap yazılımını görmelidir.

Literatürden örnek

İlişkili modeller