Model model özel Hayes içeriği

Aracılık

Hayes PROCESS Model 81İlk aracı beslemeli paralel aracılık

Model 81'de ilk aracı M₁, kendisinden sonra gelen aracıların ortak öncülüdür: X → M₁ → (M₂, M₃, …) → Y. Bu düzen, X ile başlayan sürecin önce M₁ üzerinden ilerlediği ve ardından paralel mekanizmalara ayrıldığı varsayımını sınar.

a₁a₂a₃b₁b₂b₃d₁d₂c′XYM₁M₂M₃
Kesikli kırmızı oklar düzenleyici etkiyi, düz oklar regresyon yollarını gösterir.

Model neyi sınar, ne zaman kullanılır?

Model 81'de ilk aracı M₁, kendisinden sonra gelen aracıların ortak öncülüdür: X → M₁ → (M₂, M₃, …) → Y. Bu düzen, X ile başlayan sürecin önce M₁ üzerinden ilerlediği ve ardından paralel mekanizmalara ayrıldığı varsayımını sınar.

Bu model en az 2 aracı değişken gerektirir (en fazla 10). Analiz aşamasında aracı değişkenler sırasıyla belirtilir; sıra, zincirdeki konumu belirler.

İstatistiksel gösterim

M₁ = i + a₁X

M₂ = i + a₂X + d₁M₁

M₃ = i + a₃X + d₂M₁

Y = i + c′X + b₁M₁ + b₂M₂ + b₃M₃

Dolaylı etki (X → M₁ → Y): a₁ · b₁

Dolaylı etki (X → M₁ → M₂ → Y): a₁ · d₁ · b₂

Dolaylı etki (X → M₁ → M₃ → Y): a₁ · d₂ · b₃

Dolaylı etki (X → M₂ → Y): a₂ · b₂

Dolaylı etki (X → M₃ → Y): a₃ · b₃

Doğrudan etki: c′

Katsayı adları denklem sırasına göre verilmiştir. PROCESS çıktısındaki adlandırma sırası farklılaşabilse de temsil edilen yol yapısı aynıdır. Dolaylı etkiler bootstrap güven aralıkları üzerinden değerlendirilir.

Nasıl yorumlanır?

Algılanan stresin (X) satın alma niyetini (Y) duygusal tükenmişlik (M₁), karar erteleme (M₂) ve güven kaybı (M₃) üzerinden mi etkilediğini merak ettiğinizi varsayalım. Model 81, bu varsayımı dolaylı etki üzerinden sınar ve belirsizliği bootstrap güven aralığıyla değerlendirir. Böylece yalnız toplam ilişki değil, öngörülen mekanizmanın verilerle ne ölçüde desteklendiği de tartışılabilir.

Kuramsal model belirlendikten sonra değişkenlerin ölçüm düzeyi, örneklem yapısı, varsayımlar ve raporlanacak etki türü birlikte değerlendirilir. Yorum, yalnız p değerine değil; etki yönü, güven aralığı ve modelin kuramsal gerekçesiyle birlikte yapılmalıdır.

Model seçimi ve raporlama sınırları

Model numarası araştırma sorusu ve kuramsal yol yapısına göre seçilir. Birden fazla modeli deneyip yalnız anlamlı olanı raporlamak uygun değildir. Kesitsel veride bulunan dolaylı etki, tek başına nedensel bir mekanizmayı kanıtlamaz. Düzenleyicilik burada moderation anlamındadır; bir ilişkinin başka bir değişkene göre değişmesini inceler.

Rapor; değişken rollerini, model numarasını, örneklemi, varsa kontrol değişkenlerini ve bunların gerekçesini açıklamalıdır. Dolaylı etki hesaplandıysa bootstrap tekrar sayısı ve güven aralığı yöntemi belirtilir.Makale ve hakem revizyonu rehberi bu sonuçların raporlanmasına ilişkin kontrol adımlarını açıklar.

Literatürden örnek

Doğrulanmış yayın örneği

Dong, W., Tang, H., Wu, S., Lu, G., Shang, Y., & Chen, C. (2024). The effect of social anxiety on teenagers' internet addiction: the mediating role of loneliness and coping styles. BMC Psychiatry, 24, 395.

Çalışmanın bulgusu: 1.188 lise ve ortaokul öğrencisinden oluşan örneklemde, sosyal kaygının internet bağımlılığıyla bağlantısı büyük ölçüde yalnızlık ve başa çıkma stilleri üzerinden işlemektedir: toplam dolaylı etki anlamlıdır (0.110, %95 GA [0.081, 0.140]) ve toplam etkinin %29.18'ini oluşturmaktadır. Seri yollardan sosyal kaygı → yalnızlık → olumlu başa çıkma → internet bağımlılığı yolu 0.016 (%95 GA [0.009, 0.024]), yalnızlık → olumsuz başa çıkma üzerinden geçen yol ise 0.009 (%95 GA [0.004, 0.016]) düzeyinde anlamlıdır; her iki güven aralığı da sıfırı içermemektedir.

Model seçimi ve değişken rolleri: Yazarlar 'PROCESS Macro Model 81 (v4.1)' kullandığını metinde açıkça belirtir: X = sosyal kaygı, M₁ = yalnızlık, M₂/M₃ = olumlu ve olumsuz başa çıkma stilleri (M₁'den beslenen paralel aracılar), Y = internet bağımlılığı — Model 81'in X→M₁→(paralel aracılar)→Y kalıbına birebir uyar.

DOI kaydını aç

Mod İstatistik bu aşamada size katkı sağlar

Literatürdeki örnek çalışma modelin mantığını gösterir; kendi verinizde doğru Hayes modelini seçmek için hipotez, değişken rolleri, örneklem yapısı ve raporlama beklentisi birlikte değerlendirilmelidir.

İlişkili modeller