Model model özel Hayes içeriği

Koşullu aracılık — b-yolu moderasyonlu

Hayes PROCESS Model 19Koşullu aracılık (b: Q,V,VQ · c′: Q,V,VQ)

Model 19, hem aracının sonuca etkisinin (M→Y) hem de X'in doğrudan etkisinin (X→Y) V ile Q'nun birlikte oluşturduğu üçlü etkileşimle düzenlendiği, ikinci aşama odaklı koşullu aracılık modelidir.

abc′XYMQV
Kesikli kırmızı oklar düzenleyici etkiyi, düz oklar regresyon yollarını gösterir.

Model neyi sınar, ne zaman kullanılır?

Model 19, Model 18'in üçlü yapısını doğrudan yola da uygular. Y denklemi X ve M'nin her biri için Q, V ve V·Q ile çarpımlar içerir: doğrudan tarafta c′₄(X·Q), c′₅(X·V), c′₇(X·V·Q); aracı tarafında b₂(M·Q), b₃(M·V), b₄(M·V·Q). V·Q çarpımı (c′₆) denkleme bir kez girer. Sonuçta dolaylı etki a₁(b₁ + b₂Q + b₃V + b₄VQ), doğrudan etki c′₁ + c′₄Q + c′₅V + c′₇VQ olarak yazılır.

Modelin kuramsal iddiası güçlüdür: V ile Q'nun birlikte oluşturduğu bağlam hem mekanizmayı hem de mekanizma dışı bağlantıyı koşullandırır. Model 18 doğrudan yolu hiç düzenlemez; Model 20 doğrudan yolda yalnız V'yi bırakır. Dolaylı kısım için moderasyonlu moderasyonlu aracılık indeksi a₁b₄'tür. Doğrudan yoldaki üçlü etkileşim ise X·V·Q katsayısının OLS testiyle değerlendirilir. Bu iki karar birbirinden bağımsızdır; biri desteklenip diğeri desteklenmeyebilir ve ayrı raporlanmalıdır.

İstatistiksel gösterim

M = i + a₁X

Y = i + c′₁X + c′₂Q + c′₃V + c′₄(X·Q) + c′₅(X·V) + c′₆V·Q + c′₇(X·V·Q) + b₁M + b₂(M·Q) + b₃(M·V) + b₄(M·V·Q)

Koşullu dolaylı etki (X → M → Y): a₁ · (b₁ + b₂Q + b₃V + b₄V·Q)

Koşullu doğrudan etki: c′₁ + c′₄Q + c′₅V + c′₇V·Q

Katsayı adları denklem sırasına göre verilmiştir. PROCESS çıktısındaki adlandırma sırası farklılaşabilse de temsil edilen yol yapısı aynıdır. Dolaylı etkiler bootstrap güven aralıkları üzerinden değerlendirilir.

Fizyoterapi araştırmasından bir örnek

Total diz artroplastisi sonrası evde rehabilitasyonu süren hastalarda, fizyoterapistle yapılan görüntülü telerehabilitasyon seanslarının sayısı (X) ile on ikinci haftadaki diz fonksiyon puanı (Y) arasındaki ilişki araştırılıyor. Aracı olarak ev egzersiz programına uyum (M) öneriliyor: seanslar uyumu artırıyor, uyum da fonksiyonel kazanımı belirliyor.

Ağrı katastrofizasyonu (V) yüksek hastalarda egzersizin fonksiyona dönüşmesi zayıflayabilir; bu zayıflamanın derecesinin yaşa (Q) göre değiştiği öngörülüyor. Araştırmacı aynı katastrofizasyon × yaş örüntüsünün seansların uyum dışı yollardan, örneğin hareket tekniğinin canlı olarak düzeltilmesi yoluyla fonksiyona doğrudan katkısında da görüleceğini bekliyor. İki yolda da üçlü etkileşim öngörüldüğü için Model 19 seçiliyor.

SPSS PROCESS komutu

process y=fonksiyon /x=seans /m=uyum /w=katastrofi /z=yas /model=19 /center=2 /boot=5000 /seed=2026 /plot=1 .

Katastrofizasyon (diyagramda V) /w= seçeneğine, yaş (diyagramda Q) /z= seçeneğine verilir. Yaş gibi sıfır değerinin anlamsız olduğu bir düzenleyicide merkezleme (center=2) alt dereceli katsayıları yorumlanabilir kılar. Koşullu doğrudan ve dolaylı etkiler W ile Z'nin yüzdelik değerlerinin dokuz bileşiminde verilir; belirli bir yaş için sonuç isteniyorsa zmodval= ile tek bir Z değeri tanımlanabilir. plot=1 iki üçlü etkileşimin grafiği için gereken tahmin tablosunu üretir.

Çıktıda nereye bakılır?

  • Y bölümündeki “Product terms key”: X×W, X×Z, W×Z, X×W×Z, M×W, M×Z ve M×W×Z. İki üçlü terimin hangi Int numaralarına karşılık geldiği buradan izlenir.
  • “Test(s) of highest order unconditional interaction(s)”: X*W*Z ve M*W*Z satırları; doğrudan yoldaki ve aracı yolundaki üçlü etkileşimlerin ayrı testleri.
  • “Conditional direct effects of X on Y”: W ve Z bileşimlerinde doğrudan etki; OLS tabanlı se, t, p ve güven aralığıyla.
  • “Index of moderated moderated mediation” (a₁b₄) ve “Indices of conditional moderated mediation by W”: Z'nin değerlerinde W'nin (diyagramda V) dolaylı etkiyi düzenleme gücü.

Komşu modellerden farkı

  • Model 18: Doğrudan yol düzenlenmez; üçlü etkileşim yalnız M→Y yolundadır.
  • Model 20: Üçlü etkileşim M→Y yolunda kalır; doğrudan yolu yalnız V düzenler.
  • Model 17: Q ve V iki yolu da düzenler, ancak üçlü terim yoktur.
  • Model 12: Üçlü yapı birinci aşamada (X→M) ve doğrudan yolda kurulur.

Raporlama örneği

Ev egzersiz programına uyumun, telerehabilitasyon seans sayısı ile diz fonksiyonu arasındaki aracılık rolünün ağrı katastrofizasyonu ve yaşa göre değişip değişmediği PROCESS Model 19 ile 5000 bootstrap örneklemiyle incelenmiştir. Uyum × katastrofizasyon × yaş (b = [ ], p = [ ]) ve seans sayısı × katastrofizasyon × yaş (b = [ ], p = [ ]) etkileşimleri diz fonksiyon puanını yordamıştır. Moderasyonlu moderasyonlu aracılık indeksi [ ] olarak bulunmuştur (%95 BootGA [ , ]). Seans sayısının koşullu doğrudan etkisi düşük katastrofizasyon ve ileri yaş bileşiminde [ ] (%95 GA [ , ]) olarak hesaplanmıştır.

Köşeli parantezler kendi çıktınızdaki değerlerle doldurulur.

Sık yapılan hatalar

  • Doğrudan yoldaki üçlü etkileşimi hipotezle ilişkilendirmeden Model 19'u seçmek. Bu model seçildiyse X·V·Q teriminin de kuramsal bir karşılığı olmalıdır.
  • Moderasyonlu moderasyonlu aracılık indeksini doğrudan yoldaki üçlü etkileşimin testi gibi okumak; indeks yalnız dolaylı kısma aittir.
  • Yaşı merkezlemeden alt dereceli katsayıları yorumlamak: b₁ ve b₃ gibi katsayılar bu durumda yaş sıfırken geçerli olur.
  • Gözlenen veride seyrek olan bileşimlerde, örneğin çok genç ve katastrofizasyonu çok yüksek hastalarda, hesaplanan koşullu etkileri genellemek.

Literatürden örnek

Doğrulanmış yayın örneği

Ruiz-Ortiz, R. M., Carreras, R., Del Puerto-Golzarri, N., & Muñoz, J. M. (2024). How do fathers' educational level contribute to children's school problems? Overparenting and children's gender and surgency in a moderated mediation model. Frontiers in Psychology, 15, 1405389.

Çalışmanın bulgusu: 7-8 yaşlarındaki 203 ilkokul çocuğundan oluşan örneklemde, babanın eğitim düzeyinin çocuğun okul sorunlarıyla ilişkisi öngörücü problem çözme (APS) biçimindeki aşırı ebeveynlik üzerinden işlemektedir: bu dolaylı etki negatif ve anlamlıdır (−0.258, SE = 0.142, %95 GA [−0.583, −0.033]). APS'nin okul sorunlarına etkisi çocuğun cinsiyetine (b = 5.889, p < .001) ve cinsiyet ile atılganlık (surgency) mizacının birlikte düzeyine (üçlü etkileşim b = −3.966, p < .05) bağlıdır. Koşullu etkiler bu farklılaşmayı somutlaştırmaktadır: APS, orta düzeyde atılgan kızlarda okul sorunlarını artırırken (etki = 3.495, p < .001), düşük atılganlıktaki erkeklerde azaltmaktadır (etki = −5.951, p = .008).

Model seçimi ve değişken rolleri: Model 19, doğrudan yol ile ikinci aşamanın W×Z üç yönlü etkileşimiyle düzenlendiği modeldir; makale bunu açıkça 'a moderated moderated mediation model using PROCESS Model 19 (Hayes, 2018)' olarak raporlar. X = babanın eğitim düzeyi, M = aşırı ebeveynlik, Y = okul sorunları.

DOI kaydını aç

Mod İstatistik bu aşamada size katkı sağlar

Literatürdeki örnek çalışma modelin mantığını gösterir; kendi verinizde doğru Hayes modelini seçmek için hipotez, değişken rolleri, örneklem yapısı ve raporlama beklentisi birlikte değerlendirilmelidir.

WhatsApp ile iletişime geçİletişim formuna git

İlişkili modeller

Model 4 - Basit / paralel aracılıkmoderatörsüz temel haliModel 18 - Koşullu aracılık (b: Q,V,VQ)c′ moderasyonsuz eşiModel 12 - Koşullu aracılık (a: W,WZ,Z · c′: W,WZ,Z)aynısı a-yolunda (birinci aşama)
Model 18Model 20