Hayes PROCESS Model 17Koşullu aracılık (b: Q,V · c′: Q,V)

Model 17, iki düzenleyicinin (Q ve V) hem aracının sonuca etkisini hem de X'in doğrudan etkisini eklemeli biçimde değiştirdiği koşullu aracılık modelidir; dolaylı ve doğrudan etkiler iki düzenleyiciye koşulludur.

Kesikli kırmızı oklar düzenleyici etkiyi, düz oklar regresyon yollarını gösterir.

Model neyi sınar, ne zaman kullanılır?

Model 17, Model 16'nın Y denklemine X·Q (c′₄) ve X·V (c′₅) terimlerini ekler; M denklemi değişmez (M = a₁X). Y denkleminde böylece dört çarpım terimi bulunur ve iki ayrı koşullu ifade ortaya çıkar: dolaylı etki a₁(b₁ + b₂Q + b₃V), doğrudan etki c′₁ + c′₄Q + c′₅V.

Model 15 tek düzenleyiciyle aynı iki yolu düzenler; Model 17 bunu iki düzenleyiciye genişletir, ancak üçlü etkileşim eklemez. Varsayım şudur: Q ve V'nin her biri kendi başına hem mekanizmayı hem de mekanizma dışı bağlantıyı etkiler, fakat birbirlerinin etkisini değiştirmez. Dolaylı kısım için iki kısmi moderasyonlu aracılık indeksi raporlanır (Q için a₁b₂, V için a₁b₃). Doğrudan yolun moderasyonu bootstrap ile değil, X·Q ve X·V katsayılarının t testleriyle değerlendirilir. Y denkleminde sekiz yordayıcı bulunduğu için küçük örneklemlerde etkileşim katsayıları geniş güven aralıklarıyla tahmin edilir.

İstatistiksel gösterim

M = i + a₁X

Y = i + c′₁X + c′₂Q + c′₃V + c′₄(X·Q) + c′₅(X·V) + b₁M + b₂(M·Q) + b₃(M·V)

Koşullu dolaylı etki (X → M → Y): a₁ · (b₁ + b₂Q + b₃V)

Koşullu doğrudan etki: c′₁ + c′₄Q + c′₅V

Katsayı adları denklem sırasına göre verilmiştir. PROCESS çıktısındaki adlandırma sırası farklılaşabilse de temsil edilen yol yapısı aynıdır. Dolaylı etkiler bootstrap güven aralıkları üzerinden değerlendirilir.

İnsan kaynakları araştırmasından bir örnek

Bir lojistik şirketinde yeni işe başlayanlarla yürütülen bir insan kaynakları araştırması, işe alıştırma programının algılanan kalitesi (X) ile altıncı aydaki yönetici performans değerlendirmesi (Y) arasındaki bağı inceliyor. Önerilen aracı rol netliğidir (M): iyi bir program görev beklentilerini açık hâle getiriyor, rolünü net algılayan çalışan da daha iyi performans gösteriyor.

İki koşulun hem bu mekanizmayı hem de programın performansa doğrudan katkısını değiştirebileceği düşünülüyor. Önceki sektör deneyimi (V, yıl) arttıkça rol netliğinin performansa katkısı azalabilir, çünkü deneyimli çalışan belirsizliği kendi birikimiyle telafi eder. Yöneticiye erişilebilirlik (Q) ise hem netliğin performansa dönüşmesini hem de programın sağladığı ağ ve kaynak avantajını güçlendirebilir. İki düzenleyicinin birbirinin etkisini değiştirdiğine dair bir öngörü olmadığından eklemeli Model 17 seçilir.

SPSS PROCESS komutu

process y=performans /x=alistirma /m=rolnetligi /w=deneyim /z=erisim /model=17 /center=2 /boot=5000 /seed=2026 /plot=1 .

Diyagramdaki V komutta /w=, Q ise /z= ile girilir; PROCESS 4 düzenleyicileri yalnız W ve Z olarak tanır. Model eklemeli olduğu için iki değişkenin bu seçenekler arasında yer değiştirmesi katsayıları değiştirmez, yalnız çıktıdaki etiketleri değiştirir. Sektör deneyimi gibi sağa çarpık dağılan bir düzenleyicide varsayılan yüzdelik değerleri gözlenen aralığın içinde kalır; ortalama ±1 SS (moments=1) ise sıfırın altına düşen anlamsız bir alt değer üretebilir.

Çıktıda nereye bakılır?

Y bölümündeki Int_1–Int_4 satırları ve “Product terms key”: X×W, X×Z, M×W ve M×Z terimlerinin hangi Int numarasına karşılık geldiği anahtardan okunur.
“Test(s) of highest order unconditional interaction(s)”: dört çarpım teriminin her biri için R2-chng, F ve p.
“Conditional direct effects of X on Y”: W ve Z bileşimlerinde doğrudan etki; OLS tabanlı se ve güven aralığıyla.
“Conditional indirect effects of X on Y” ve “Indices of partial moderated mediation”: W satırı V'ye ait a₁b₃'ü, Z satırı Q'ya ait a₁b₂'yi verir.

Komşu modellerden farkı

Model 16: Doğrudan yol düzenlenmez; Q ve V yalnız M→Y yolundadır.
Model 15: Tek düzenleyici (V) M→Y ve X→Y yollarını düzenler.
Model 19: Her iki yola M·V·Q ve X·V·Q üçlü etkileşimleri eklenir.
Model 10: İki düzenleyici (W, Z) birinci aşamayı ve doğrudan yolu eklemeli olarak düzenler.

Raporlama örneği

Rol netliğinin işe alıştırma programı kalitesi ile iş performansı arasındaki aracılık rolü, sektör deneyimi ve yöneticiye erişilebilirliğin düzenleyici etkileriyle birlikte PROCESS Model 17 ile 5000 bootstrap örneklemiyle incelenmiştir. Sektör deneyimine ilişkin kısmi moderasyonlu aracılık indeksi [ ] (%95 BootGA [ , ]), yöneticiye erişilebilirliğe ilişkin indeks [ ] (%95 BootGA [ , ]) olarak bulunmuştur. Program kalitesi × deneyim (b = [ ], p = [ ]) ve program kalitesi × erişilebilirlik (b = [ ], p = [ ]) etkileşimleri doğrudan yolun düzenlenmesine ilişkin sonuçları vermiştir. Koşullu doğrudan etki, düşük deneyim ve yüksek erişilebilirlik bileşiminde [ ] (%95 GA [ , ]) olarak hesaplanmıştır.

Köşeli parantezler kendi çıktınızdaki değerlerle doldurulur.

Sık yapılan hatalar

Dört etkileşim teriminden yalnız anlamlı çıkanları raporlamak. Model bir bütün olarak tahmin edilmiştir; anlamsız terimler de tabloda yer almalıdır.
Anlamsız X·Q ve X·V terimlerini çıkarıp sonuçları yine Model 17 adıyla raporlamak. Doğrudan yol terimleri çıkarıldığında tahmin edilen model Model 16'dır.
Kısmi moderasyonlu aracılık indekslerini doğrudan etkinin düzenlenmesinin testi gibi yorumlamak; indeksler yalnız dolaylı kısma aittir.
Y denklemindeki sekiz yordayıcının gerektirdiği örneklem büyüklüğünü düşünmeden veri toplamak ve geniş güven aralıklarını etkinin yokluğu gibi okumak.

Literatürden örnek

Doğrulanmış yayın örneği

Song, M., Ugrin, J., Li, M., Wu, J., Guo, S., & Zhang, W. (2021). Do deterrence mechanisms reduce cyberloafing when it is an observed workplace norm? A moderated mediation model. International Journal of Environmental Research and Public Health, 18(13), 6751.

Çalışmanın bulgusu: 335 Çinli çalışandan oluşan örneklemde, siber aylaklığın iş yerinde gözlemlenen bir norm olmasının algılanan normlar üzerinden siber aylaklığı besleyen dolaylı etkisi, caydırıcılık mekanizmalarıyla zayıflamaktadır. Kısmi düzenlenmiş aracılık indeksleri (her bir moderatörün dolaylı etkiyi tek başına ne kadar değiştirdiğinin testi) iki caydırıcı için de anlamlıdır (yaptırım kesinliği: indeks = −0.057, %95 GA [−0.107, −0.0003]; yaptırım şiddeti: indeks = −0.069, %95 GA [−0.134, −0.011]). Koşullu dolaylı etki her iki caydırıcı düşükken en güçlüdür (0.231, %95 GA [0.143, 0.326]); her ikisi yüksek olduğunda ise anlamlılığını yitirmektedir (−0.041, %95 GA [−0.122, 0.046]; güven aralığı sıfırı içermektedir).

Model seçimi ve değişken rolleri: Model 17, hem doğrudan yolun hem ikinci aşamanın iki moderatör tarafından eklemeli olarak düzenlendiği modeldir; X = gözlemlenebilirlik, M = algılanan normlar, Y = siber aylaklık, moderatörler = yaptırım kesinliği ve şiddeti. Makale 'using the PROCESS macro (Model 17), as recommended by Hayes' ifadesiyle kullanımı belgeler.

DOI kaydını aç

Mod İstatistik bu aşamada size katkı sağlar

Literatürdeki örnek çalışma modelin mantığını gösterir; kendi verinizde doğru Hayes modelini seçmek için hipotez, değişken rolleri, örneklem yapısı ve raporlama beklentisi birlikte değerlendirilmelidir.

WhatsApp ile iletişime geç İletişim formuna git

İlişkili modeller

Model 4 - Basit / paralel aracılıkmoderatörsüz temel hali Model 16 - Koşullu aracılık (b: Q,V)c′ moderasyonsuz eşi Model 10 - Koşullu aracılık (a: W,Z · c′: W,Z)aynısı a-yolunda (birinci aşama)

Model 16 Model 18