Koşullu aracılık — karma moderasyon
Hayes PROCESS Model 38Koşullu aracılık (a: W · b: Q,V,VQ · c′: Q,V,VQ)
Model 38, M→Y yolu ile X→Y doğrudan yolunu aynı moderasyonlu moderasyon yapısıyla (V, Q, V·Q) düzenler; W ise yalnız birinci aşamada yer alır.
model=38 olarak çalıştırılamaz. Aynı yapı aşağıdaki regresyon denklemleriyle kurulabilir.Model neyi sınar, ne zaman kullanılır?
Model 38'de Y denklemi iki ayrı üçlü etkileşim içerir: X·V·Q (c′₇) doğrudan yol için, M·V·Q (b₄) ikinci aşama için. Böylece hem aracıdan geçen etkinin sonuca yansıması hem de X'in aracı dışındaki etkisi, V'nin rolünün Q'ya bağlı olduğu tek bir yapıya oturur. Birinci aşamada yalnız X·W terimi (a₃) vardır. Doğrudan etki c′₁ + c′₄Q + c′₅V + c′₇V·Q, dolaylı etki (a₁ + a₃W)·(b₁ + b₂Q + b₃V + b₄V·Q) biçimindedir.
Bu model, Model 37'nin doğrudan yolu da aynı üçlü yapıyla koşullandırılmış hâlidir; Model 19 ile ikinci aşama ve doğrudan yol özdeştir, fark W'nin birinci aşamaya eklenmesidir. Tercih edilmesi için kuramın V ile Q'nun etkileşimini yalnız mekanizmaya değil, X'in sonuca kalan bağına da genellemesi gerekir. Y denkleminde on bir yordayıcı bulunur ve bu parametre yükü küçük örneklemlerde üçlü terimlerin kestirimini belirgin biçimde kararsızlaştırır. Model, PROCESS 3.0 ile hazır listeden kaldırılan üç düzenleyicili yapılardandır.
İstatistiksel gösterim
M = i + a₁X + a₂W + a₃(X·W)
Y = i + c′₁X + c′₂Q + c′₃V + c′₄(X·Q) + c′₅(X·V) + c′₆V·Q + c′₇(X·V·Q) + b₁M + b₂(M·Q) + b₃(M·V) + b₄(M·V·Q)
Koşullu dolaylı etki (X → M → Y): (a₁ + a₃W) · (b₁ + b₂Q + b₃V + b₄V·Q)
Koşullu doğrudan etki: c′₁ + c′₄Q + c′₅V + c′₇V·Q
Katsayı adları denklem sırasına göre verilmiştir. PROCESS çıktısındaki adlandırma sırası farklılaşabilse de temsil edilen yol yapısı aynıdır. Dolaylı etkiler bootstrap güven aralıkları üzerinden değerlendirilir.
Rekreasyon araştırmasından bir örnek
Kentte yaşayan yetişkinlerle yürütülen bir boş zaman araştırmasında, doğa temelli rekreasyon etkinliklerine (yürüyüş, kamp, bisiklet) katılım sıklığının (X), algılanan restorasyon deneyimi (M) üzerinden yaşam doyumunu (Y) artırdığı varsayılıyor. Doğayla bağlılığı (W) yüksek katılımcıların aynı katılım sıklığından daha fazla zihinsel toparlanma elde etmesi bekleniyor.
İkinci aşamada iki koşul birbirine bağlı görülüyor: algılanan iş yükü (V) arttıkça restorasyonun yaşam doyumuna katkısı artabilir, ancak bu artış etkinliklere grupla mı yoksa tek başına mı katılındığına (Q; grupla katılım oranı) göre değişebilir. Araştırmacı aynı örüntünün katılım sıklığının yaşam doyumuyla restorasyondan bağımsız ilişkisinde de görülmesini bekliyor; grup etkinliklerinin sağladığı sosyal temas ayrı bir kanal oluşturabilir. Bu beklenti V·Q yapısını hem b hem c′ yoluna yerleştirir ve Model 38'e karşılık gelir.
SPSS'te regresyonla kurulum
* Model 38 PROCESS 3.0'dan beri hazır numara değildir; denklemler aşağıda tek tek kurulur.
* c_ önekli değişkenler ortalama çıkarılarak merkezlenmiştir.
COMPUTE xw = c_katilim * c_dogabag.
COMPUTE xq = c_katilim * c_grup.
COMPUTE xv = c_katilim * c_isyuku.
COMPUTE vq = c_isyuku * c_grup.
COMPUTE xvq = c_katilim * c_isyuku * c_grup.
COMPUTE mq = c_restorasyon * c_grup.
COMPUTE mv = c_restorasyon * c_isyuku.
COMPUTE mvq = c_restorasyon * c_isyuku * c_grup.
EXECUTE.
REGRESSION /STATISTICS COEFF CI(95) R ANOVA /DEPENDENT restorasyon /METHOD=ENTER c_katilim c_dogabag xw.
REGRESSION /STATISTICS COEFF CI(95) R ANOVA /DEPENDENT doyum /METHOD=ENTER c_katilim c_grup c_isyuku xq xv vq xvq c_restorasyon mq mv mvq.
* Koşullu dolaylı etki için bootstrap güven aralığı SPSS REGRESSION'da yoktur; lavaan ya da Mplus kullanılır.Model 38 yalnız PROCESS 2.x'te numaralıydı. 3.0 sürümü ikiden fazla düzenleyici içeren tüm modelleri kaldırdığı için 3.0 ve sonraki sürümlerde (5.0 dahil) /model=38 tanımlı değildir; diyagramdaki W, V ve Q'yu yalnız /w= ve /z= bulunan güncel sözdizimine aktarmak mümkün olmaz. Sözdizimi restorasyon denklemini (a₁–a₃) ve on bir yordayıcılı yaşam doyumu denklemini (c′₁–c′₇, b₁–b₄) SPSS REGRESSION ile kurar; iki üçlü çarpım (xvq ve mvq) ayrı değişkenler olarak hesaplanır. Grupla katılım oranının merkezlenmesi alt düzey katsayıların ortalama grup katılımında okunmasını sağlar. Koşullu dolaylı etki (a₁ + a₃W)·(b₁ + b₂Q + b₃V + b₄V·Q) için bootstrap gerekir: iki denklem lavaan'da tek modelde kurulup koşul kombinasyonları := ile tanımlanır ve se = 'bootstrap' ile güven aralığı alınır. Mplus'ta MODEL CONSTRAINT ve BOOTSTRAP eşdeğer çözümdür.
Çıktıda nereye bakılır?
- Restorasyon denkleminin “Coefficients” tablosu: xw satırı (a₃).
- Yaşam doyumu denkleminin “Coefficients” tablosu: mvq (b₄) ve xvq (c′₇) satırları. İkisi farklı hipotezleri sınar; biri mekanizmanın ikinci aşamasının, diğeri doğrudan yolun V·Q'ya bağlılığını gösterir.
- Aynı denklemin “Model Summary” tablosu ve katsayıların güven aralıkları. On bir yordayıcıda geniş güven aralıkları, örneklemin üçlü terimleri taşımakta zorlandığının işareti olabilir.
- lavaan “Defined Parameters” bölümü: doğayla bağlılık, grupla katılım ve iş yükü kombinasyonlarında koşullu dolaylı etkiler ve iş yükü–grup kombinasyonlarında koşullu doğrudan etkiler.
Komşu modellerden farkı
Raporlama örneği
Doğa temelli rekreasyona katılım sıklığının yaşam doyumu üzerindeki dolaylı (algılanan restorasyon üzerinden) ve doğrudan etkilerinin koşullu yapısı, Model 38'in denklemlerini izleyen iki regresyonla incelenmiş; koşullu dolaylı etkiler [yazılım] ile [ ] bootstrap örneklemi üzerinden değerlendirilmiştir. Katılım × doğayla bağlılık etkileşimi b = [ ], p = [ ]; restorasyon × iş yükü × grupla katılım etkileşimi b = [ ], %95 GA [ , ], p = [ ]; katılım × iş yükü × grupla katılım etkileşimi b = [ ], %95 GA [ , ], p = [ ] olarak bulunmuştur. Yüksek doğayla bağlılık, yüksek iş yükü ve yüksek grupla katılım koşulunda koşullu dolaylı etki [ ] (%95 BootGA [ , ]), aynı iş yükü ve grupla katılım koşulunda koşullu doğrudan etki [ ] (p = [ ]) olarak hesaplanmıştır.
Köşeli parantezler kendi çıktınızdaki değerlerle doldurulur.
Sık yapılan hatalar
- b₄ ile c′₇'yi tek bir “üçlü etkileşim” bulgusu gibi raporlamak. Biri mekanizmanın, diğeri doğrudan yolun koşulluluğunu gösterir; biri anlamlıyken diğeri anlamsız olabilir.
- Doğrudan yoldaki üçlü etkileşimi kuramsal gerekçe olmadan, ikinci aşamada var diye modele eklemek. Gerekçesiz terimler gücü düşürür; gerekçe yoksa Model 37 daha uygundur.
- Grupla katılım oranını “grup / tek başına” diye ikiye bölmek. Bilgi kaybı yaratır ve koşullu etkilerin yalnız iki noktada okunmasına yol açar.
- Restorasyon ve yaşam doyumunu aynı anketin ardışık maddeleriyle ölçüp sıralamayı gerekçelendirmeden mekanizma iddiasını nedensel bir dille yazmak.
- Yöntem bölümünde “PROCESS Model 38 ile test edilmiştir” demek. Bu model PROCESS'in 3.0 ve sonraki sürümlerinde çalışmaz; analizin gerçekte iki regresyon denklemi ve ayrı bir bootstrap prosedürüyle yapıldığı açıkça yazılmalıdır.
Literatürden örnek
Bu model için yöntemi ve kalıcı bağlantısı birlikte doğrulanmış açık erişim yayın örneği henüz eklenmedi. Bu durum modelin kullanılmadığı anlamına gelmez; yalnızca doğrulanmış örnek kapsamını gösterir.
Mod İstatistik bu aşamada size katkı sağlar
Literatürdeki örnek çalışma modelin mantığını gösterir; kendi verinizde doğru Hayes modelini seçmek için hipotez, değişken rolleri, örneklem yapısı ve raporlama beklentisi birlikte değerlendirilmelidir.