Hayes PROCESS Model 58Her iki aşaması W ile moderasyonlu aracılık

Model 58'de aynı düzenleyici W hem X→M hem M→Y yolunu düzenler; doğrudan yol koşulsuzdur. Dolaylı etki W'nin ikinci dereceden fonksiyonu olduğu için sürekli W'de tek bir indeks yoktur.

Kesikli kırmızı oklar düzenleyici etkiyi, düz oklar regresyon yollarını gösterir.

Model neyi sınar, ne zaman kullanılır?

Model 58'de tek bir düzenleyici aracılık zincirinin iki halkasına birden yerleşir: X→M yolu X·W, M→Y yolu M·W terimiyle düzenlenir, X→Y doğrudan yolu ise koşulsuz kalır. Model 7 yalnız birinci, Model 14 yalnız ikinci aşamayı düzenler; Model 21 iki aşamayı iki farklı değişkene bağlar. Model 58'in iddiası daha özeldir: aynı değişken hem X'in aracıyı harekete geçirme gücünü hem de aracının sonuca dönüşme gücünü belirler. W'nin Y denklemine ana etki olarak da girmesi bu yüzdendir.

Koşullu dolaylı etki (a₁ + a₃W) · (b₁ + b₃W) çarpımıdır. Çarpım açıldığında a₃b₃W² terimi ortaya çıkar; dolaylı etki W'nin doğrusal değil ikinci dereceden bir fonksiyonudur. Moderasyonlu aracılık indeksi, dolaylı etkinin W'deki bir birimlik artışla sabit bir miktar değiştiğini varsayar; burada bu oran W'nin düzeyine göre değiştiğinden W sürekli olduğunda PROCESS indeks basmaz. Karar, W'nin seçilen düzeylerindeki koşullu dolaylı etkilerin bootstrap güven aralıklarına ve bunların örüntüsüne dayanır. W iki kategoriliyse (ya da mcw ile çok kategorili tanımlanmışsa) PROCESS, “Index of moderated mediation (difference between conditional indirect effects)” başlığıyla koşullu dolaylı etkiler arasındaki farkı ve bootstrap güven aralığını verir.

İstatistiksel gösterim

M = i + a₁X + a₂W + a₃(X·W)

Y = i + c′X + b₁M + b₂W + b₃(M·W)

Koşullu dolaylı etki (X → M → Y): (a₁ + a₃W) · (b₁ + b₃W)

Doğrudan etki: c′

Katsayı adları denklem sırasına göre verilmiştir. PROCESS çıktısındaki adlandırma sırası farklılaşabilse de temsil edilen yol yapısı aynıdır. Dolaylı etkiler bootstrap güven aralıkları üzerinden değerlendirilir.

Fiziksel aktivite epidemiyolojisinden bir örnek

25–75 yaş arası kentli yetişkinlerden oluşan bir örneklemde, oturulan mahallenin yürünebilirlik endeksinin (X) ivmeölçerle ölçülen haftalık orta-şiddetli fiziksel aktivite süresini (M) artırarak bel çevresini (Y) azalttığı düşünülüyor. Yaş (W) bu mekanizmaya iki noktada giriyor. Birinci aşamada, işe gidip gelmenin azaldığı ve günlük hareketin daha çok mahalle içinde geçtiği ileri yaşlarda yürünebilirliğin aktiviteye daha güçlü yansıması bekleniyor.

İkinci aşamada beklenti ters yönde: aynı aktivite miktarının bel çevresine yansıması, kas kütlesindeki ve metabolizmadaki değişimler nedeniyle yaşla zayıflayabilir. İki etki birlikte düşünüldüğünde dolaylı etkinin yaşla tekdüze artması ya da azalması gerekmez; orta yaşlarda en büyük değere ulaşan bir örüntü de mümkündür. Model 58'in W² içeren dolaylı etki ifadesi bu olasılığı doğrudan yansıtır. Yürünebilirliğin aktivite dışı kanallarla, örneğin sağlıklı gıdaya erişimle, bel çevresine etkisinin yaşa göre değişmediği varsayıldığı için c′ koşulsuz bırakılır.

SPSS PROCESS komutu

process y=belcevre /x=yurunebilir /m=aktivite /w=yas /cov=cinsiyet gelir /model=58 /center=1 /moments=1 /boot=5000 /seed=2026 .

Diyagramdaki W, PROCESS 4 komutunda /w= ile girilir; Model 58 PROCESS 4'te de aynı numarayla ve W'yi hem a hem b yoluna yerleştiren şablonla tanımlıdır. center=1 çarpım terimine giren değişkenleri merkezler; Y denkleminde W hem ana etki hem M·W çarpımı olarak yer aldığından bu, b₁'in ortalama yaştaki aktivite–bel çevresi ilişkisi olarak okunmasını sağlar. moments=1 koşullu etkileri ortalama ve ±1 SS düzeylerinde verir; belirtilmezse 16., 50. ve 84. yüzdelikler kullanılır. cov= ile girilen kovaryatlar varsayılan olarak hem M hem Y denklemine eklenir. W'nin iki aşamadaki rolü sayfadaki denklemlerde a₃ ve b₃ ile gösterilir.

Çıktıda nereye bakılır?

M denklemindeki “Int_1” katsayısı (X·W, sayfada a₃) ve “Test(s) of highest order unconditional interaction(s)” satırı: yürünebilirliğin aktiviteye etkisinin yaşa göre değişip değişmediği.
Y denklemindeki M·W katsayısı (sayfada b₃) ve aynı denklemdeki etkileşim testi: aktivitenin bel çevresine etkisinin yaşa göre değişip değişmediği. Hangi “Int” satırının hangi çarpıma karşılık geldiği “Product terms key” bölümünde yazılıdır.
“Conditional indirect effects of X on Y” tablosu: yaşın seçilen düzeylerinde Effect, BootSE, BootLLCI ve BootULCI. Sürekli W'de PROCESS bu tablonun altında moderasyonlu aracılık indeksi basmaz; yorum düzeyler arası örüntüye ve güven aralıklarına dayanır.
“Direct effect of X on Y”: tek bir doğrudan etki satırı. Model 58'de c′ koşulsuz olduğundan W düzeylerine göre ayrı doğrudan etki tablosu üretilmez.

Komşu modellerden farkı

Model 7: W yalnız X→M yolunu düzenler; dolaylı etki W'nin doğrusal fonksiyonudur ve moderasyonlu aracılık indeksi basılır.
Model 14: Yalnız M→Y yolu düzenlenir (diyagramda V); birinci aşama koşulsuzdur.
Model 21: İki aşama iki ayrı düzenleyiciyle koşullanır: W birinci, V ikinci aşamada.
Model 59: W, a ve b yollarına ek olarak X→Y doğrudan yolunu da düzenler.

Raporlama örneği

Mahalle yürünebilirliğinin fiziksel aktivite üzerinden bel çevresiyle ilişkisinde yaşın iki aşamadaki düzenleyici rolü PROCESS Model 58 ile, cinsiyet ve gelir kontrol edilerek ve 5000 bootstrap örneklemiyle incelenmiştir. Yürünebilirlik × yaş etkileşimi aktiviteyi (a₃ = [ ], %95 GA [ , ], p = [ ]), aktivite × yaş etkileşimi bel çevresini (b₃ = [ ], %95 GA [ , ], p = [ ]) yordamıştır. Yürünebilirliğin aktivite üzerinden bel çevresine koşullu dolaylı etkisi yaşın ortalamanın 1 SS altında [ ] (%95 BootGA [ , ]), ortalamada [ ] (%95 BootGA [ , ]) ve 1 SS üstünde [ ] (%95 BootGA [ , ]) olarak bulunmuştur. Doğrudan etki c′ = [ ], %95 GA [ , ] olarak hesaplanmıştır.

Köşeli parantezler kendi çıktınızdaki değerlerle doldurulur.

Sık yapılan hatalar

Sürekli W'de PROCESS'in moderasyonlu aracılık indeksi basmamasını hata sanıp Model 7 ya da 14 çıktısındaki indeksi bu modele uyarlamaya çalışmak. Dolaylı etki W'nin karesini içerdiği için tek bir doğrusal indeks bu modeli özetlemez.
a₃ ve b₃ zıt işaretli olduğunda dolaylı etkinin W ile tekdüze değiştiğini varsaymak. İkinci dereceden bir fonksiyon W aralığının ortasında tepe ya da çukur yapabilir; yalnız iki uç düzeye bakmak bu örüntüyü gizler.
Yaşı Y denkleminde ana etki olarak bırakmayı unutup yalnız M·W çarpımını eklemek. PROCESS bunu kendisi yapar; elle kurulan regresyonlarda eksik ana etki b₃'ü yanlı tahmin ettirir.
Kesitsel veride yaşa göre farklılaşan dolaylı etkiyi yaşlanma süreciyle ilgili bir bulgu gibi yorumlamak. Yaş düzeyleri arasındaki fark kuşak farklarını da içerir.

Literatürden örnek

Doğrulanmış yayın örneği

Yiming, Y., Kayani, S., Alghamdi, A. A., & Liu, J. (2023). Moderated mediation model for the association of educational identity and career identity development of physical education students. Psychology Research and Behavior Management, 16, 3573-3581.

Çalışmanın bulgusu: 16-22 yaş aralığındaki 369 Çinli beden eğitimi öğrencisinden oluşan örneklemde, öz yeterliğin eğitimsel kimlik ile kariyer kimliği gelişimi arasındaki basit aracılığı anlamlı bulunmamıştır (dolaylı etki = 0.022, %95 GA [−0.080, 0.121]; güven aralığı sıfırı içermektedir). Ancak bu, aracılığın hiç işlemediği anlamına gelmemektedir: öz yeterlik × cinsiyet etkileşimi anlamlıdır (β = 0.55, p < .05) ve düzenlenmiş aracılık indeksi (dolaylı etkinin cinsiyete göre değişip değişmediğinin testi) sıfırdan farklıdır (indeks = 0.222, %95 GA [0.024, 0.427]). Başka bir deyişle dolaylı etki ancak cinsiyet hesaba katıldığında ortaya çıkmaktadır.

Model seçimi ve değişken rolleri: Aynı düzenleyicinin aracılığın hem birinci (X→M) hem ikinci (M→Y) aşamasını koşullandırdığı hipotez için Model 58 kullanılmış; X = eğitimsel kimlik, M = öz yeterlik, Y = kariyer kimliği gelişimi, W = cinsiyet.

DOI kaydını aç

Mod İstatistik bu aşamada size katkı sağlar

Literatürdeki örnek çalışma modelin mantığını gösterir; kendi verinizde doğru Hayes modelini seçmek için hipotez, değişken rolleri, örneklem yapısı ve raporlama beklentisi birlikte değerlendirilmelidir.

WhatsApp ile iletişime geç İletişim formuna git

İlişkili modeller

Model 4 - Basit / paralel aracılıkmoderatörsüz temel hali Model 59 - Tüm yolları W ile moderasyonlu aracılıkc′ yolu da moderasyonlu hali

Model 57 Model 59