Model model özel Hayes içeriği

Seri aracılık + moderasyon

Hayes PROCESS Model 84Seri aracılık — W tüm a-yollarında

Model 84, seri zincirde (X→M₁→M₂→Y) W'nin X'ten aracılara uzanan tüm a-yollarını düzenlediği yapıyı sınar; üç özgül dolaylı etkinin üçü de W'ye koşulludur, doğrudan etki koşulsuzdur.

a₁a₂b₁b₂dc′XYM₁M₂W
Kesikli kırmızı oklar düzenleyici etkiyi, düz oklar regresyon yollarını gösterir.

Model neyi sınar, ne zaman kullanılır?

Model 84'te W, X'in iki aracı üzerindeki etkisini de düzenler: M₁ denkleminde X·W (a₃), M₂ denkleminde ayrıca X·W (a₆) terimi bulunur. M₁→M₂ (d₁) ve aracılardan Y'ye uzanan b yolları ile doğrudan yol (c′) düzenlenmez. Bu nedenle X→M₁→Y [(a₁ + a₃W)·b₁], X→M₁→M₂→Y [(a₁ + a₃W)·d₁·b₂] ve X→M₂→Y [(a₄ + a₆W)·b₂] yollarının üçü de W'ye koşulludur.

Her koşullu yol W'nin doğrusal fonksiyonu olduğundan PROCESS her biri için ayrı bir moderasyonlu aracılık indeksi verir: a₃·b₁, a₃·d₁·b₂ ve a₆·b₂. Model 83'ten farkı ikinci a yolunun da düzenlenmesidir; bu, X'in M₂ üzerindeki M₁'den bağımsız etkisinin de koşullara göre değiştiği kuramsal bir iddiadır. Seri zincirin moderasyonu ise yalnız a₃'e bağlıdır, a₆ zincir etkisine girmez; bu ayrım çoğu zaman gözden kaçar.

İstatistiksel gösterim

M₁ = i + a₁X + a₂W + a₃(X·W)

M₂ = i + a₄X + a₅W + a₆(X·W) + d₁M₁

Y = i + c′X + b₁M₁ + b₂M₂

Koşullu dolaylı etki (X → M₁ → Y): (a₁ + a₃W) · b₁

Koşullu dolaylı etki (X → M₁ → M₂ → Y): (a₁ + a₃W) · d₁ · b₂

Koşullu dolaylı etki (X → M₂ → Y): (a₄ + a₆W) · b₂

Doğrudan etki: c′

Katsayı adları denklem sırasına göre verilmiştir. PROCESS çıktısındaki adlandırma sırası farklılaşabilse de temsil edilen yol yapısı aynıdır. Dolaylı etkiler bootstrap güven aralıkları üzerinden değerlendirilir.

Uyku araştırmalarından bir örnek

Üniversite öğrencileriyle yürütülen bir araştırmada yatmadan önceki saatte akıllı telefon kullanım süresinin (X) gündüz uykululuğunu (Y) artırdığı gözlenmiştir. Öngörülen seri mekanizmaya göre ekran kullanımı yatma saatini erteleme davranışını (M₁) artırır, erteleme toplam uyku süresini (M₂) kısaltır, kısa uyku da gün içindeki uykululuğu yükseltir.

Araştırmacı kronotipin (W; akşamcıllık puanı) ekran kullanımının hem ertelemeye hem de uyku süresine etkisini güçlendirdiğini düşünmektedir: akşamcı bireylerde ekran ışığı ve uyarılma hem yatışı geciktirebilir hem de yatışla bağımsız biçimde uykuyu bölebilir. Ertelemenin uyku süresine, uyku süresinin uykululuğa etkisinin kronotipe göre değişmesi beklenmediğinden soru Model 84'e karşılık gelir.

SPSS PROCESS komutu

process y=uykululuk /x=ekran /m=erteleme uykusure /w=kronotip /model=84 /center=1 /boot=5000 /seed=2026 .

Sayfadaki W, PROCESS 4'teki /w= argümanıdır; Z kullanılmaz. m= listesindeki sıra zincirin sırasını belirler: ilk değişken M₁, ikinci değişken M₂ olur ve W her ikisine giden X yolunu düzenler. center=1 çarpım terimlerine giren X ve W'yi merkezler; böylece a₁ ve a₄ ortalama kronotipteki etkiler olarak okunur. Koşul değerleri varsayılan olarak W'nin 16., 50. ve 84. yüzdelikleridir.

Çıktıda nereye bakılır?

  • M₁ tablosunda X·W katsayısı (a₃), M₂ tablosunda X·W katsayısı (a₆) ve d₁; her iki tablodaki “Test(s) of highest order unconditional interaction(s)” satırı.
  • Y tablosunda b₁, b₂ ve doğrudan etki c′; “Direct effect of X on Y” bölümü tek bir değer verir.
  • “Conditional indirect effects of X on Y:” bölümünde üç “INDIRECT EFFECT:” başlığı; her biri W değerlerinde Effect, BootSE, BootLLCI, BootULCI içerir.
  • Her yolun altındaki “Index of moderated mediation:” satırı. Seri yolun indeksi (a₃·d₁·b₂) zincirin, X→M₂→Y yolunun indeksi (a₆·b₂) ikinci a yolunun moderasyonunu sınar.

Komşu modellerden farkı

  • Model 83: W yalnız X→M₁ yolunu düzenler; X→M₂→Y yolu koşulsuz kalır.
  • Model 85: W, iki a yoluna ek olarak doğrudan yolu (c′) da düzenler.
  • Model 88: W, a yolları yerine aracılardan Y'ye uzanan iki b yolunu düzenler.
  • Model 6: Aynı seri zincir düzenleyici olmadan kurulur.

Raporlama örneği

Yatma saatini erteleme ve uyku süresinin, yatmadan önceki ekran kullanımı ile gündüz uykululuğu arasındaki seri aracılık rolünün kronotipe göre değişip değişmediği PROCESS Model 84 ve 5000 bootstrap örneklemiyle incelenmiştir. Ekran kullanımı × kronotip etkileşimi ertelemeyi (b = [ ], p = [ ]) ve uyku süresini (b = [ ], p = [ ]) yordamıştır. Seri yol için moderasyonlu aracılık indeksi [ ] (%95 BootGA [ , ]), yalnız uyku süresi üzerinden geçen yol için [ ] (%95 BootGA [ , ]) olarak bulunmuştur. Seri dolaylı etki sabahçı kronotipte [ ], akşamcı kronotipte [ ] olarak hesaplanmıştır.

Köşeli parantezler kendi çıktınızdaki değerlerle doldurulur.

Sık yapılan hatalar

  • a₆'nın anlamlı olmasını seri zincirin W'ye göre değiştiğinin kanıtı saymak. a₆ yalnız X→M₂→Y yoluna girer; zincirin moderasyonu a₃·d₁·b₂ indeksiyle değerlendirilir.
  • Üç indeksten yalnız anlamlı olanı raporlayıp diğerlerini atlamak. Hipotezlenen her yol için indeks ve koşullu etkiler birlikte sunulmalıdır.
  • W'nin M₂ denklemindeki ana etkisini (a₅) moderasyon kanıtı gibi yorumlamak; moderasyonu gösteren çarpım terimidir.
  • Kronotipi uç gruplara ayırıp iki grupta ayrı seri aracılık analizi yapmak. Bu yaklaşım güç kaybına yol açar ve grup farkını sınamaz.

Literatürden örnek

Doğrulanmış yayın örneği

Qiu, H., Lu, H., Wang, X., Guo, Z., Xing, C., & Zhang, Y. (2024). A moderated chain mediation model examining the relation between smartphone addiction and intolerance of uncertainty among master's and PhD students. Heliyon, 10, e30994.

Çalışmanın bulgusu: 1.727 lisansüstü öğrenciden oluşan örneklemde, belirsizliğe tahammülsüzlük kaygıyı artırmakta, kaygı başa çıkma tarzını etkilemekte ve bu zincir akıllı telefon bağımlılığını beslemektedir: kaygı → olumlu başa çıkma üzerinden geçen zincir aracılık etkisi anlamlıdır (β = 0.013, SE = 0.003, %95 GA [0.006, 0.019]). Algılanan sosyal destek bu süreci yumuşatmaktadır: destek × belirsizliğe tahammülsüzlük etkileşimi hem kaygıyı (β = −0.06, p < .001) hem olumlu başa çıkmayı (β = −0.04, p < .05) anlamlı yordamıştır. Nitekim dolaylı etki, sosyal desteği düşük öğrencilerde (β = 0.092) yüksek olanlara göre (β = 0.066) daha büyüktür.

Model seçimi ve değişken rolleri: Metinde 'the PROCESS macro (Model 84)' ile düzenlenmiş zincir aracılık modeli kurulduğu belirtilir: X = belirsizliğe tahammülsüzlük, M₁ = kaygı, M₂ = olumlu başa çıkma stili, Y = akıllı telefon bağımlılığı, W = algılanan sosyal destek.

DOI kaydını aç

Mod İstatistik bu aşamada size katkı sağlar

Literatürdeki örnek çalışma modelin mantığını gösterir; kendi verinizde doğru Hayes modelini seçmek için hipotez, değişken rolleri, örneklem yapısı ve raporlama beklentisi birlikte değerlendirilmelidir.

WhatsApp ile iletişime geçİletişim formuna git

İlişkili modeller

Model 6 - Seri aracılıkmoderatörsüz temel haliModel 85 - Seri aracılık — W a-yolları + c′c′ yolu da moderasyonlu haliModel 87 - Seri aracılık — W son b-yolundaaynısı b-yolunda (ikinci aşama)
Model 83Model 85