Model model özel Hayes içeriği

Seri aracılık + moderasyon

Hayes PROCESS Model 88Seri aracılık — W tüm b-yollarında

Model 88, seri aracılık mekanizmasının ikinci aşaması (M→Y yolu) düzenleyici değişkene bağlı olduğu bir koşullu süreç modelidir. Temel araştırma sorusu, X'in aracılar üzerinden Y'ye uzanan dolaylı etkisinin W düzeylerine göre değişip değişmediğidir. Bu değişim, moderasyonlu aracılık indeksiyle değerlendirilir.

a₁a₂b₁b₂dc′XYM₁M₂W
Kesikli kırmızı oklar düzenleyici etkiyi, düz oklar regresyon yollarını gösterir.

Model neyi sınar, ne zaman kullanılır?

Model 88, seri aracılık mekanizmasının ikinci aşaması (M→Y yolu) düzenleyici değişkene bağlı olduğu bir koşullu süreç modelidir. Temel araştırma sorusu, X'in aracılar üzerinden Y'ye uzanan dolaylı etkisinin W düzeylerine göre değişip değişmediğidir. Bu değişim, moderasyonlu aracılık indeksiyle değerlendirilir.

Modeldeki koşullu yollar şu biçimde kurulmuştur: aracıdan Y'ye uzanan b-yolunda W düzenleyici etki gösterir.

Bu model en az 2 aracı değişken gerektirir (en fazla 4). Analiz aşamasında aracı değişkenler sırasıyla belirtilir; sıra, zincirdeki konumu belirler.

İstatistiksel gösterim

M₁ = i + a₁X

M₂ = i + a₂X + d₁M₁

Y = i + c′X + b₁M₁ + b₂W + b₃(M₁·W) + b₄M₂ + b₅(M₂·W)

Koşullu dolaylı etki (X → M₁ → Y): a₁ · (b₁ + b₃W)

Koşullu dolaylı etki (X → M₁ → M₂ → Y): a₁ · d₁ · (b₄ + b₅W)

Koşullu dolaylı etki (X → M₂ → Y): a₂ · (b₄ + b₅W)

Doğrudan etki: c′

Katsayı adları denklem sırasına göre verilmiştir. PROCESS çıktısındaki adlandırma sırası farklılaşabilse de temsil edilen yol yapısı aynıdır. Dolaylı etkiler bootstrap güven aralıkları üzerinden değerlendirilir.

Nasıl yorumlanır?

Algılanan stresin (X) satın alma niyetini (Y) önce duygusal tükenmişliği artırıp ardından karar ertelemeyi (M₁→M₂) tetikleyerek mi etkilediğini merak ettiğinizi varsayalım. Model 88, bu varsayımı dolaylı etki üzerinden sınar ve belirsizliği bootstrap güven aralığıyla değerlendirir. Böylece yalnız toplam ilişki değil, öngörülen mekanizmanın verilerle ne ölçüde desteklendiği de tartışılabilir. Ayrıca dolaylı etkinin markaya duyulan güven (W) düzeyine göre değişip değişmediği aynı model içinde moderasyonlu aracılık indeksiyle değerlendirilir. Bu sonuç, mekanizmanın hangi koşullarda farklılaştığına ilişkin kuramsal yoruma dayanak sağlar.

Kuramsal model belirlendikten sonra değişkenlerin ölçüm düzeyi, örneklem yapısı, varsayımlar ve raporlanacak etki türü birlikte değerlendirilir. Yorum, yalnız p değerine değil; etki yönü, güven aralığı ve modelin kuramsal gerekçesiyle birlikte yapılmalıdır.

Model seçimi ve raporlama sınırları

Model numarası araştırma sorusu ve kuramsal yol yapısına göre seçilir. Birden fazla modeli deneyip yalnız anlamlı olanı raporlamak uygun değildir. Kesitsel veride bulunan dolaylı etki, tek başına nedensel bir mekanizmayı kanıtlamaz. Düzenleyicilik burada moderation anlamındadır; bir ilişkinin başka bir değişkene göre değişmesini inceler.

Rapor; değişken rollerini, model numarasını, örneklemi, varsa kontrol değişkenlerini ve bunların gerekçesini açıklamalıdır. Dolaylı etki hesaplandıysa bootstrap tekrar sayısı ve güven aralığı yöntemi belirtilir.Makale ve hakem revizyonu rehberi bu sonuçların raporlanmasına ilişkin kontrol adımlarını açıklar.

Literatürden örnek

Doğrulanmış yayın örneği

Jia, Y. (2025). Emotional resiliency and life satisfaction among teachers of Chinese as a foreign language: mediating chain model with grit and employability and gender moderation. Frontiers in Psychology, 16, 1450617.

Çalışmanın bulgusu: Yabancı dil olarak Çince öğreten 1.003 öğretmenden oluşan örneklemde, duygusal dayanıklılık azim (grit) ve istihdam edilebilirlik üzerinden yaşam doyumunu beslemekte, bu dolaylı yolların gücü ise cinsiyete göre değişmektedir. Cinsiyetin düzenlediği aracılık indeksleri (dolaylı etkinin cinsiyete göre değişiminin testi) üç yol için de anlamlıdır: azim aracılı yol için −0.0452, istihdam edilebilirlik aracılı yol için 0.0361, azim → istihdam edilebilirlik zincir yolu için 0.0334. Zincir aracılık etkisi kadın öğretmenlerde erkeklerden daha güçlü bulunmuştur.

Model seçimi ve değişken rolleri: Metinde 'specifically employing Model 88' denir ve model şeması 'Process model 88 framework' olarak sunulur: X = duygusal dayanıklılık, M₁ = azim (grit), M₂ = istihdam edilebilirlik, Y = yaşam doyumu, W = cinsiyet.

DOI kaydını aç

Mod İstatistik bu aşamada size katkı sağlar

Literatürdeki örnek çalışma modelin mantığını gösterir; kendi verinizde doğru Hayes modelini seçmek için hipotez, değişken rolleri, örneklem yapısı ve raporlama beklentisi birlikte değerlendirilmelidir.

WhatsApp ile iletişime geçİletişim formuna git

İlişkili modeller

Model 6 - Seri aracılıkmoderatörsüz temel haliModel 89 - Seri aracılık — W b-yolları + c′c′ yolu da moderasyonlu haliModel 83 - Seri aracılık — W ilk a-yolundaaynısı a-yolunda (birinci aşama)
Model 87Model 89