Model model özel Hayes içeriği

Seri aracılık + moderasyon

Hayes PROCESS Model 83Seri aracılık — W ilk a-yolunda

Model 83, iki aracılı seri zincirde (X→M₁→M₂→Y) W'nin yalnız X→M₁ yolunu düzenlediği yapıyı sınar; M₁'den geçen dolaylı etkiler W'ye koşullu, yalnız M₂ üzerinden geçen etki koşulsuzdur.

a₁a₂b₁b₂dc′XYM₁M₂W
Kesikli kırmızı oklar düzenleyici etkiyi, düz oklar regresyon yollarını gösterir.

Model neyi sınar, ne zaman kullanılır?

Model 83, Model 6'daki seri zincire zincirin girişinde bir düzenleyici ekler. M₁ denkleminde X·W terimi (a₃) bulunur; M₂ ve Y denklemleri Model 6'daki gibidir. Bu nedenle M₁'den geçen iki dolaylı etki, (a₁ + a₃W)·b₁ ve (a₁ + a₃W)·d₁·b₂, W'ye koşulludur; X→M₂→Y yolu (a₄·b₂) ise koşulsuz kalır.

Koşullu dolaylı etkiler W'nin doğrusal fonksiyonu olduğundan her biri için bir moderasyonlu aracılık indeksi tanımlanır: X→M₁→Y için a₃·b₁, seri zincir için a₃·d₁·b₂. Seri yolun W'ye göre değişip değişmediğinin testi ikinci indeksin bootstrap güven aralığıdır. Model 84'ten farkı W'nin X→M₂ yolunu düzenlememesi, Model 86'dan farkı da doğrudan yolun koşulsuz kalmasıdır. Düzenleyicinin zincirin yalnız başlangıcına etki ettiği, sonrasının herkes için aynı işlediği varsayımı bu modelin özüdür.

İstatistiksel gösterim

M₁ = i + a₁X + a₂W + a₃(X·W)

M₂ = i + a₄X + d₁M₁

Y = i + c′X + b₁M₁ + b₂M₂

Koşullu dolaylı etki (X → M₁ → Y): (a₁ + a₃W) · b₁

Koşullu dolaylı etki (X → M₁ → M₂ → Y): (a₁ + a₃W) · d₁ · b₂

Dolaylı etki (X → M₂ → Y): a₄ · b₂

Doğrudan etki: c′

Katsayı adları denklem sırasına göre verilmiştir. PROCESS çıktısındaki adlandırma sırası farklılaşabilse de temsil edilen yol yapısı aynıdır. Dolaylı etkiler bootstrap güven aralıkları üzerinden değerlendirilir.

Okuma eğitimi araştırmasından bir örnek

İlkokul üçüncü sınıf öğrencileriyle yürütülen bir araştırmada eşli okuma programına haftalık katılım süresinin (X) okuma tutumunu (Y) iyileştirdiği beklenmektedir. Öngörülen mekanizma seri bir zincirdir: eşli okuma okuma akıcılığını (M₁) artırır, akıcılık okuduğunu anlamayı (M₂) güçlendirir, anlama başarısı da okumaya yönelik tutumu olumlu etkiler.

Araştırmacı ev okuryazarlık ortamının (W; evdeki kitap sayısı ve ebeveynle okuma sıklığından oluşan puan) programın akıcılık üzerindeki etkisini zayıflattığını düşünmektedir: zengin ev ortamındaki çocuklar akıcılığı zaten kazanmış olduğundan programdan daha az yarar sağlayabilir. Akıcılığın anlamaya, anlamanın tutuma dönüşmesinin ise ev ortamına göre değişmesi beklenmediği için soru Model 83'e karşılık gelir.

SPSS PROCESS komutu

process y=tutum /x=eslioku /m=akicilik anlama /w=evortam /model=83 /center=1 /boot=5000 /seed=2026 .

Sayfadaki W, PROCESS 4'teki /w= argümanına karşılık gelir; Model 83'te Z kullanılmaz. m= listesindeki sıra zincirin sırasıdır ve W'nin düzenlediği yol listedeki ilk aracıya giden yoldur; bu nedenle akıcılık birinci sıraya yazılmalıdır. center=1, X ve W'yi çarpım öncesinde merkezler. Koşullu dolaylı etkiler varsayılan olarak W'nin 16., 50. ve 84. yüzdeliklerinde hesaplanır; ortalama ±1 SS için moments=1 eklenebilir.

Çıktıda nereye bakılır?

  • M₁'in “OUTCOME VARIABLE:” olduğu tabloda Int_1 katsayısı (a₃) ve “Test(s) of highest order unconditional interaction(s)” satırı: W'nin X→M₁ yolunu düzenleyip düzenlemediği.
  • M₂ tablosunda a₄ ve d₁; Y tablosunda b₁, b₂ ve doğrudan etki c′. Bu tablolarda çarpım terimi yoktur.
  • “Conditional and unconditional indirect effects of X on Y:” bölümünde her “INDIRECT EFFECT:” başlığı altında yol (ör. X -> M1 -> M2 -> Y) ve koşullu yollar için W değerlerine göre Effect, BootSE, BootLLCI, BootULCI.
  • Her koşullu yolun altındaki “Index of moderated mediation:” satırı: Index, BootSE, BootLLCI, BootULCI. Seri yol için aralık sıfırı içermiyorsa zincirin W'ye göre değiştiği sonucuna varılır.
  • Yalnız M₂ üzerinden geçen yol W'ye bağlı olmadığından tek bir dolaylı etki olarak raporlanır.

Komşu modellerden farkı

  • Model 6: Aynı seri zincir düzenleyici olmadan kurulur; tüm dolaylı etkiler koşulsuzdur.
  • Model 84: W, X→M₁ yoluna ek olarak X→M₂ yolunu da düzenler; üç dolaylı etkinin üçü de W'ye koşulludur.
  • Model 86: W, X→M₁ yoluna ek olarak doğrudan yolu (c′) da düzenler.
  • Model 7: W yine X→M yolunu düzenler, ancak aracılar seri değil paraleldir; aracılar arasında d yolu yoktur.

Raporlama örneği

Okuma akıcılığı ve okuduğunu anlamanın, eşli okuma süresi ile okuma tutumu arasındaki seri aracılık rolünün ev okuryazarlık ortamına göre değişip değişmediği PROCESS Model 83 ve 5000 bootstrap örneklemiyle incelenmiştir. Eşli okuma × ev ortamı etkileşimi akıcılığı anlamlı biçimde yordamıştır (b = [ ], %95 GA [ , ], ΔR² = [ ], p = [ ]). Eşli okuma → akıcılık → anlama → tutum yolunun moderasyonlu aracılık indeksi anlamlı bulunmuştur (indeks = [ ], %95 BootGA [ , ]); bu dolaylı etki zayıf ev ortamında [ ] (%95 BootGA [ , ]), zengin ev ortamında [ ] (%95 BootGA [ , ]) olarak hesaplanmıştır.

Köşeli parantezler kendi çıktınızdaki değerlerle doldurulur.

Sık yapılan hatalar

  • Aracıları m= listesine ters sırayla yazmak. W'nin düzenlediği yol listedeki ilk aracıya giden yoldur; sıra değişirse moderasyon zincirin başka bir halkasına taşınır.
  • X→M₁ yolundaki etkileşim anlamlı diye seri dolaylı etkinin de koşullu olduğunu ilan etmek. Seri yol için karar a₃·d₁·b₂ indeksinin güven aralığına dayanır.
  • Koşulsuz olan X→M₂→Y yolunu W düzeylerine göre ayrıştırılmış gibi raporlamak; bu yol modelde W'den bağımsızdır.
  • W'nin X→M₂ yolunu da düzenleyebileceği kuramsal olarak açıkken Model 83'le yetinmek. Bu durumda Model 84 daha uygun bir karşılaştırma modelidir.

Literatürden örnek

Doğrulanmış yayın örneği

Pu, B., Ji, S., Sang, W., & Tang, Z. (2022). Entrepreneurial leadership and entrepreneurial performance in start-ups: A moderated serial mediation model. Frontiers in Psychology, 13, 831555.

Çalışmanın bulgusu: 376 girişimciden oluşan örneklemde, girişimci liderlik örtük bilgi paylaşımı ve işe gömülmüşlük üzerinden girişimci performansı yükseltmektedir: toplam dolaylı etki anlamlıdır (0.257, SE = 0.058, %95 GA [0.144, 0.372]). Örtük bilgi paylaşımı → işe gömülmüşlük seri aracılık yolu, kariyer gelişim fırsatları (CGO) arttıkça güçlenmektedir: dolaylı etki düşük CGO'da 0.025 (%95 GA [0.007, 0.049]), orta düzeyde 0.034 (%95 GA [0.014, 0.060]), yüksek CGO'da 0.043 (%95 GA [0.017, 0.079]) olup üç düzeyde de güven aralığı sıfırı içermemektedir.

Model seçimi ve değişken rolleri: Seri zincirin İLK halkasının (X→M₁) düzenleyiciye bağlı olduğu hipotez için Model 83 kullanılmış; X = girişimci liderlik, M₁ = örtük bilgi paylaşımı, M₂ = işe gömülmüşlük, Y = girişimcilik performansı, W = kariyer gelişim fırsatları.

DOI kaydını aç

Mod İstatistik bu aşamada size katkı sağlar

Literatürdeki örnek çalışma modelin mantığını gösterir; kendi verinizde doğru Hayes modelini seçmek için hipotez, değişken rolleri, örneklem yapısı ve raporlama beklentisi birlikte değerlendirilmelidir.

WhatsApp ile iletişime geçİletişim formuna git

İlişkili modeller

Model 6 - Seri aracılıkmoderatörsüz temel haliModel 86 - Seri aracılık — W ilk a-yolu + c′c′ yolu da moderasyonlu haliModel 87 - Seri aracılık — W son b-yolundaaynısı b-yolunda (ikinci aşama)
Model 82Model 84