Hayes PROCESS Model 13Koşullu aracılık (a: W,WZ,Z · c′: W)

Model 13, aracılık mekanizmasının birinci aşaması (X→M yolu) düzenleyici değişkene bağlı olduğu bir koşullu süreç modelidir. Temel araştırma sorusu, X'in M üzerinden Y'ye uzanan dolaylı etkisinin W ve Z düzeylerine göre değişip değişmediğidir. Bu değişim, moderasyonlu aracılık indeksiyle değerlendirilir.

Kesikli kırmızı oklar düzenleyici etkiyi, düz oklar regresyon yollarını gösterir.

Model neyi sınar, ne zaman kullanılır?

Modeldeki koşullu yollar şu biçimde kurulmuştur: X'ten aracıya uzanan a-yolunda W ve Z düzenleyici etki gösterir; iki düzenleyicinin ortak etkisini temsil eden üçlü etkileşim de modele girer; X'ten Y'ye uzanan doğrudan yolda (c′) W düzenleyici etki gösterir.

İstatistiksel gösterim

M = i + a₁X + a₂W + a₃Z + a₄(X·W) + a₅(X·Z) + a₆W·Z + a₇(X·W·Z)

Y = i + c′₁X + c′₂W + c′₃(X·W) + b₁M

Koşullu dolaylı etki (X → M → Y): (a₁ + a₄W + a₅Z + a₇W·Z) · b₁

Koşullu doğrudan etki: c′₁ + c′₃W

Katsayı adları denklem sırasına göre verilmiştir. PROCESS çıktısındaki adlandırma sırası farklılaşabilse de temsil edilen yol yapısı aynıdır. Dolaylı etkiler bootstrap güven aralıkları üzerinden değerlendirilir.

Nasıl yorumlanır?

Algılanan stresin (X) satın alma niyetini (Y) duygusal tükenmişlik (M) aracılığıyla mı etkilediğini merak ettiğinizi varsayalım. Model 13, bu varsayımı dolaylı etki üzerinden sınar ve belirsizliği bootstrap güven aralığıyla değerlendirir. Böylece yalnız toplam ilişki değil, öngörülen mekanizmanın verilerle ne ölçüde desteklendiği de tartışılabilir. Ayrıca dolaylı etkinin markaya duyulan güven (W) ve fiyat duyarlılığı (Z) düzeylerine göre değişip değişmediği aynı model içinde moderasyonlu aracılık indeksiyle değerlendirilir. Bu sonuç, mekanizmanın hangi koşullarda farklılaştığına ilişkin kuramsal yoruma dayanak sağlar.

Kuramsal model belirlendikten sonra değişkenlerin ölçüm düzeyi, örneklem yapısı, varsayımlar ve raporlanacak etki türü birlikte değerlendirilir. Yorum, yalnız p değerine değil; etki yönü, güven aralığı ve modelin kuramsal gerekçesiyle birlikte yapılmalıdır.

Model seçimi ve raporlama sınırları

Model numarası araştırma sorusu ve kuramsal yol yapısına göre seçilir. Birden fazla modeli deneyip yalnız anlamlı olanı raporlamak uygun değildir. Kesitsel veride bulunan dolaylı etki, tek başına nedensel bir mekanizmayı kanıtlamaz. Düzenleyicilik burada moderation anlamındadır; bir ilişkinin başka bir değişkene göre değişmesini inceler.

Rapor; değişken rollerini, model numarasını, örneklemi, varsa kontrol değişkenlerini ve bunların gerekçesini açıklamalıdır. Dolaylı etki hesaplandıysa bootstrap tekrar sayısı ve güven aralığı yöntemi belirtilir.Makale ve hakem revizyonu rehberi bu sonuçların raporlanmasına ilişkin kontrol adımlarını açıklar.

Literatürden örnek

Doğrulanmış yayın örneği

Shi, M., Chen, S., & Wang, K. (2025). Healthy or skinny? The negotiation between fear appeal and danmu in anorexia awareness videos. Journal of Eating Disorders, 13(1), 16.

Çalışmanın bulgusu: 633 kadın katılımcılı deneyde, anoreksiya farkındalık videosunun korku düzeyi, anoreksik figüre ilişkin algıyı değiştirerek anoreksiya yanlısı tutumu azaltmaktadır: bu dolaylı etki anlamlıdır (dolaylı etki = −0.30, %95 GA [−0.38, −0.21]; güven aralığı sıfırı içermemektedir). Uyandırılan korku bu dolaylı yolun gücünü değiştirmektedir: düzenlenmiş aracılık indeksi (dolaylı etkinin moderatöre göre değişip değişmediğinin testi) anlamlıdır (indeks = 0.04, SE = 0.01, %95 Boot GA [0.02, 0.06]).

Model seçimi ve değişken rolleri: Model 13, a-yolunun W×Z üç yönlü etkileşimiyle düzenlendiği birinci aşama 'moderated moderated mediation' modelidir; makale bunu birebir tanımlar: 'we ran PROCESS Model 13 ... with aroused fear as the primary moderator W, danmu type as the secondary moderator Z'.

DOI kaydını aç

Mod İstatistik bu aşamada size katkı sağlar

Literatürdeki örnek çalışma modelin mantığını gösterir; kendi verinizde doğru Hayes modelini seçmek için hipotez, değişken rolleri, örneklem yapısı ve raporlama beklentisi birlikte değerlendirilmelidir.

WhatsApp ile iletişime geç İletişim formuna git

İlişkili modeller

Model 4 - Basit / paralel aracılıkmoderatörsüz temel hali Model 11 - Koşullu aracılık (a: W,WZ,Z)c′ moderasyonsuz eşi Model 20 - Koşullu aracılık (b: Q,V,VQ · c′: V)aynısı b-yolunda (ikinci aşama)

Model 12 Model 14