Hayes PROCESS Model 8Birinci aşama + doğrudan yol moderasyonu

Model 8, aracılık mekanizmasının birinci aşaması (X→M yolu) düzenleyici değişkene bağlı olduğu bir koşullu süreç modelidir. Temel araştırma sorusu, X'in M üzerinden Y'ye uzanan dolaylı etkisinin W düzeylerine göre değişip değişmediğidir. Bu değişim, moderasyonlu aracılık indeksiyle değerlendirilir.

Kesikli kırmızı oklar düzenleyici etkiyi, düz oklar regresyon yollarını gösterir.

Model neyi sınar, ne zaman kullanılır?

Modeldeki koşullu yollar şu biçimde kurulmuştur: X'ten aracıya uzanan a-yolunda W düzenleyici etki gösterir; X'ten Y'ye uzanan doğrudan yolda (c′) W düzenleyici etki gösterir.

Model 8, Model 7'deki birinci aşama moderasyonuna doğrudan yolun (c′) moderasyonunu da ekler. Seçim, W'nin yalnız aracılık mekanizmasını mı, yoksa X'in Y'ye kalan doğrudan ilişkisini de mi düzenlediğine ilişkin kuramsal beklentiye dayanmalıdır.

İstatistiksel gösterim

M = i + a₁X + a₂W + a₃(X·W)

Y = i + c′₁X + c′₂W + c′₃(X·W) + b₁M

Koşullu dolaylı etki (X → M → Y): (a₁ + a₃W) · b₁

Koşullu doğrudan etki: c′₁ + c′₃W

Katsayı adları denklem sırasına göre verilmiştir. PROCESS çıktısındaki adlandırma sırası farklılaşabilse de temsil edilen yol yapısı aynıdır. Dolaylı etkiler bootstrap güven aralıkları üzerinden değerlendirilir.

Nasıl yorumlanır?

Algılanan stresin (X) satın alma niyetini (Y) duygusal tükenmişlik (M) aracılığıyla mı etkilediğini merak ettiğinizi varsayalım. Model 8, bu varsayımı dolaylı etki üzerinden sınar ve belirsizliği bootstrap güven aralığıyla değerlendirir. Böylece yalnız toplam ilişki değil, öngörülen mekanizmanın verilerle ne ölçüde desteklendiği de tartışılabilir. Ayrıca dolaylı etkinin markaya duyulan güven (W) düzeyine göre değişip değişmediği aynı model içinde moderasyonlu aracılık indeksiyle değerlendirilir. Bu sonuç, mekanizmanın hangi koşullarda farklılaştığına ilişkin kuramsal yoruma dayanak sağlar.

Kuramsal model belirlendikten sonra değişkenlerin ölçüm düzeyi, örneklem yapısı, varsayımlar ve raporlanacak etki türü birlikte değerlendirilir. Yorum, yalnız p değerine değil; etki yönü, güven aralığı ve modelin kuramsal gerekçesiyle birlikte yapılmalıdır.

Model seçimi ve raporlama sınırları

Model numarası araştırma sorusu ve kuramsal yol yapısına göre seçilir. Birden fazla modeli deneyip yalnız anlamlı olanı raporlamak uygun değildir. Kesitsel veride bulunan dolaylı etki, tek başına nedensel bir mekanizmayı kanıtlamaz. Düzenleyicilik burada moderation anlamındadır; bir ilişkinin başka bir değişkene göre değişmesini inceler.

Rapor; değişken rollerini, model numarasını, örneklemi, varsa kontrol değişkenlerini ve bunların gerekçesini açıklamalıdır. Dolaylı etki hesaplandıysa bootstrap tekrar sayısı ve güven aralığı yöntemi belirtilir.Makale ve hakem revizyonu rehberi bu sonuçların raporlanmasına ilişkin kontrol adımlarını açıklar.

Literatürden örnek

Doğrulanmış yayın örneği

Rüther, L., Jahn, J., & Marksteiner, T. (2023). #influenced! The impact of social media influencing on self-esteem and the role of social comparison and resilience. Frontiers in Psychology, 14, 1216195.

Çalışmanın bulgusu: 231 katılımcılı deneysel çalışmada, görsel türünün (influencer/kontrol) durumluk benlik saygısı üzerindeki etkisi sosyal karşılaştırma üzerinden işlemektedir: görsel türü sosyal karşılaştırmayı tetiklemekte, bu da benlik saygısına yansımaktadır. Bu dolaylı etki anlamlıdır (standardize dolaylı etki = −0.35, SE = 0.09, %95 BCa GA [−0.55, −0.18]; yanlılık düzeltmeli bootstrap güven aralığı sıfırı içermemektedir). Buna karşılık psikolojik dayanıklılığın bu dolaylı yolu düzenleyip düzenlemediğini test eden düzenlenmiş aracılık indeksi anlamlı bulunmamıştır (indeks β = 0.05, %95 BCa GA [−0.09, 0.18]; aralık sıfırı içermektedir).

Model seçimi ve değişken rolleri: Düzenleyicinin hem a-yolunu hem doğrudan etkiyi (c′) koşullandırabileceği öngörüldüğü için Model 8 seçilmiş; X = görsel türü (influencer/kontrol), M = sosyal karşılaştırma, Y = durumluk benlik saygısı, W = psikolojik dayanıklılık. Anlamsız moderasyonun da dürüstçe raporlanabildiğine örnek.

DOI kaydını aç

Mod İstatistik bu aşamada size katkı sağlar

Literatürdeki örnek çalışma modelin mantığını gösterir; kendi verinizde doğru Hayes modelini seçmek için hipotez, değişken rolleri, örneklem yapısı ve raporlama beklentisi birlikte değerlendirilmelidir.

WhatsApp ile iletişime geç İletişim formuna git

İlişkili modeller

Model 4 - Basit / paralel aracılıkmoderatörsüz temel hali Model 7 - Birinci aşama moderasyonlu aracılıkc′ moderasyonsuz eşi Model 15 - İkinci aşama + doğrudan yol moderasyonuaynısı b-yolunda (ikinci aşama)

Model 7 Model 9