Hayes PROCESS Model 11Koşullu aracılık (a: W,WZ,Z)

Model 11, aracılık mekanizmasının birinci aşaması (X→M yolu) düzenleyici değişkene bağlı olduğu bir koşullu süreç modelidir. Temel araştırma sorusu, X'in M üzerinden Y'ye uzanan dolaylı etkisinin W ve Z düzeylerine göre değişip değişmediğidir. Bu değişim, moderasyonlu aracılık indeksiyle değerlendirilir.

Kesikli kırmızı oklar düzenleyici etkiyi, düz oklar regresyon yollarını gösterir.

Model neyi sınar, ne zaman kullanılır?

Modeldeki koşullu yollar şu biçimde kurulmuştur: X'ten aracıya uzanan a-yolunda W ve Z düzenleyici etki gösterir; iki düzenleyicinin ortak etkisini temsil eden üçlü etkileşim de modele girer.

İstatistiksel gösterim

M = i + a₁X + a₂W + a₃Z + a₄(X·W) + a₅(X·Z) + a₆W·Z + a₇(X·W·Z)

Y = i + c′X + b₁M

Koşullu dolaylı etki (X → M → Y): (a₁ + a₄W + a₅Z + a₇W·Z) · b₁

Doğrudan etki: c′

Katsayı adları denklem sırasına göre verilmiştir. PROCESS çıktısındaki adlandırma sırası farklılaşabilse de temsil edilen yol yapısı aynıdır. Dolaylı etkiler bootstrap güven aralıkları üzerinden değerlendirilir.

Nasıl yorumlanır?

Algılanan stresin (X) satın alma niyetini (Y) duygusal tükenmişlik (M) aracılığıyla mı etkilediğini merak ettiğinizi varsayalım. Model 11, bu varsayımı dolaylı etki üzerinden sınar ve belirsizliği bootstrap güven aralığıyla değerlendirir. Böylece yalnız toplam ilişki değil, öngörülen mekanizmanın verilerle ne ölçüde desteklendiği de tartışılabilir. Ayrıca dolaylı etkinin markaya duyulan güven (W) ve fiyat duyarlılığı (Z) düzeylerine göre değişip değişmediği aynı model içinde moderasyonlu aracılık indeksiyle değerlendirilir. Bu sonuç, mekanizmanın hangi koşullarda farklılaştığına ilişkin kuramsal yoruma dayanak sağlar.

Kuramsal model belirlendikten sonra değişkenlerin ölçüm düzeyi, örneklem yapısı, varsayımlar ve raporlanacak etki türü birlikte değerlendirilir. Yorum, yalnız p değerine değil; etki yönü, güven aralığı ve modelin kuramsal gerekçesiyle birlikte yapılmalıdır.

Model seçimi ve raporlama sınırları

Model numarası araştırma sorusu ve kuramsal yol yapısına göre seçilir. Birden fazla modeli deneyip yalnız anlamlı olanı raporlamak uygun değildir. Kesitsel veride bulunan dolaylı etki, tek başına nedensel bir mekanizmayı kanıtlamaz. Düzenleyicilik burada moderation anlamındadır; bir ilişkinin başka bir değişkene göre değişmesini inceler.

Rapor; değişken rollerini, model numarasını, örneklemi, varsa kontrol değişkenlerini ve bunların gerekçesini açıklamalıdır. Dolaylı etki hesaplandıysa bootstrap tekrar sayısı ve güven aralığı yöntemi belirtilir.Makale ve hakem revizyonu rehberi bu sonuçların raporlanmasına ilişkin kontrol adımlarını açıklar.

Literatürden örnek

Doğrulanmış yayın örneği

Huang, J., Liu, J., Wang, Q., Luo, X., Ma, Y., Zong, T., & Zhu, Y. (2025). Resilience and bedtime procrastination among Chinese college students: the mediating role of perceived stress and moderating roles of self-compassion and gender. BMC Psychiatry, 25(1), 808.

Çalışmanın bulgusu: 5.153 üniversite öğrencisinden oluşan geniş örneklemde, dayanıklılık algılanan stresi azaltmakta, azalan stres de uyku saatini erteleme davranışını düşürmektedir; bu dolaylı etki anlamlıdır (β = −0.41, %95 GA [−0.44, −0.39]). Dayanıklılığın stresi azaltıcı etkisi öz şefkat düzeyine bağlıdır: etkileşim terimi anlamlıdır (β = −0.11, p < .001, %95 GA [−0.12, −0.09]), yani öz şefkat yükseldikçe dayanıklılığın stres üzerindeki koruyucu etkisi güçlenmektedir. Ayrıca dayanıklılık × öz şefkat × cinsiyet üçlü etkileşimi de anlamlıdır (β = 0.05, t = 2.86, p < .01); bu, söz konusu düzenleyici örüntünün cinsiyete göre de farklılaştığını gösterir.

Model seçimi ve değişken rolleri: Model 11, a-yolunun iki moderatörün üç yönlü etkileşimiyle düzenlendiği çift moderatörlü aracılık modelidir; X = dayanıklılık, M = algılanan stres, Y = uyku erteleme, moderatörler = öz şefkat ve cinsiyet. Metin 'the PROCESS macro (Model 11) was performed to analyze the dual moderated mediation model' ifadesini içerir.

DOI kaydını aç

Mod İstatistik bu aşamada size katkı sağlar

Literatürdeki örnek çalışma modelin mantığını gösterir; kendi verinizde doğru Hayes modelini seçmek için hipotez, değişken rolleri, örneklem yapısı ve raporlama beklentisi birlikte değerlendirilmelidir.

WhatsApp ile iletişime geç İletişim formuna git

İlişkili modeller

Model 4 - Basit / paralel aracılıkmoderatörsüz temel hali Model 12 - Koşullu aracılık (a: W,WZ,Z · c′: W,WZ,Z)c′ yolu da moderasyonlu hali Model 18 - Koşullu aracılık (b: Q,V,VQ)aynısı b-yolunda (ikinci aşama)

Model 10 Model 12