Model model özel Hayes içeriği

Koşullu aracılık — b-yolu moderasyonlu

Hayes PROCESS Model 16Koşullu aracılık (b: Q,V)

Model 16, aracının sonuca etkisinin (M→Y) iki ayrı düzenleyiciye (Q ve V) göre birbirinden bağımsız biçimde değiştiğini varsayan koşullu aracılık modelidir; M·V·Q üçlü etkileşimi içermez.

abc′XYMQV
Kesikli kırmızı oklar düzenleyici etkiyi, düz oklar regresyon yollarını gösterir.

Model neyi sınar, ne zaman kullanılır?

Model 16'da M yine yalnız X ile yordanır. Y denkleminde ise M, Q ve V'nin her biriyle ayrı bir çarpım terimi oluşturur (b₄ ve b₅). Koşullu dolaylı etki a₁(b₁ + b₄Q + b₅V) biçimini alır. V'nin düzenleyici katkısı Q'nun hangi düzeyde olduğuna bakmaz; iki düzenleyicinin etkileri toplanır. Doğrudan etki c′ koşulsuzdur.

Bu eklemeli yapı nedeniyle Model 16'da tek bir moderasyonlu aracılık indeksi yoktur. Her düzenleyici için, diğeri sabit tutulduğunda geçerli olan kısmi moderasyonlu aracılık indeksi hesaplanır: Q için a₁b₄, V için a₁b₅. Model 18'den farkı da buradadır: Model 18, V'nin düzenleyici etkisinin Q'ya göre değiştiğini öngören M·V·Q terimini ekler. Eklemeli varsayımın kuramsal bir gerekçesi olmalıdır; iki koşulun birbirini güçlendirdiği bir durumda Model 16 bu örüntüyü göremez.

İstatistiksel gösterim

M = i + a₁X

Y = i + c′X + b₁M + b₂Q + b₃V + b₄(M·Q) + b₅(M·V)

Koşullu dolaylı etki (X → M → Y): a₁ · (b₁ + b₄Q + b₅V)

Doğrudan etki: c′

Katsayı adları denklem sırasına göre verilmiştir. PROCESS çıktısındaki adlandırma sırası farklılaşabilse de temsil edilen yol yapısı aynıdır. Dolaylı etkiler bootstrap güven aralıkları üzerinden değerlendirilir.

Yükseköğretim araştırmasından bir örnek

Bir devlet üniversitesinin birinci sınıf öğrencilerinde akademik danışmanlıktan algılanan destek (X) ile dönem sonu not ortalaması (Y) arasında pozitif ilişki görülüyor. Araştırmacı bu ilişkinin akademik bağlanma (M; derse katılım ve ödevlere ayrılan çaba) üzerinden işlediğini düşünüyor.

Bağlanmanın nota dönüşmesini iki koşulun ayrı ayrı etkileyebileceği öngörülüyor. Haftalık ücretli çalışma saati (V) arttıkça bağlanmanın getirisi azalabilir; akademik öz-düzenleme becerisi (Q) yüksek olan öğrencide aynı bağlanma daha fazla nota dönüşebilir. Bu iki koşulun birbirinin etkisini değiştirdiğine dair bir beklenti olmadığı için Model 16 uygundur. Danışmanlığın bağlanmayı artırma gücü ise her iki koşuldan bağımsız kabul edilir.

SPSS PROCESS komutu

process y=gno /x=danisman /m=baglanma /w=calisma /z=ozduzenleme /model=16 /center=2 /boot=5000 /seed=2026 .

PROCESS 4'te düzenleyiciler yalnız W ve Z adlarını taşır: diyagramdaki V komutta /w=, Q ise /z= ile girilir. İki düzenleyici eklemeli olarak girdiği için hangi değişkenin /w=, hangisinin /z= olduğu katsayıları değiştirmez; yalnız çıktıdaki etiketleri belirler. Koşullu dolaylı etkiler varsayılan olarak iki düzenleyicinin 16., 50. ve 84. yüzdeliklerinin dokuz bileşiminde hesaplanır. center=2 yalnız sürekli değişkenleri merkezler; düzenleyicilerden biri iki kategorili olsaydı ham kodlamasıyla bırakılırdı.

Çıktıda nereye bakılır?

  • Y bölümündeki “Product terms key”: M×W ve M×Z terimleri. Diyagram sembolleriyle M×W, M·V'ye (b₅); M×Z, M·Q'ya (b₄) karşılık gelir.
  • “Test(s) of highest order unconditional interaction(s)”: M*W ve M*Z satırları; her çarpımın ayrı katkısı (R2-chng, F, p).
  • “Conditional indirect effects of X on Y”: W ve Z değerlerinin bileşimlerinde Effect, BootSE, BootLLCI ve BootULCI.
  • “Indices of partial moderated mediation” tablosu: W ve Z için ayrı satırlar. Her satır, diğer düzenleyici sabitken dolaylı etkinin o düzenleyiciye göre değişimini verir.
  • “Direct effect of X on Y”: tek bir c′ değeri; Model 16'da doğrudan yol düzenlenmez.

Komşu modellerden farkı

  • Model 14: Tek düzenleyici (V) M→Y yolunu düzenler; indeks tektir.
  • Model 17: Q ve V, M→Y yolunun yanında doğrudan yolu (X→Y) da eklemeli olarak düzenler.
  • Model 18: M·V·Q üçlü etkileşimi eklenir; V'nin düzenleyici etkisi Q'ya göre değişebilir.
  • Model 9: İki düzenleyici (W, Z) ikinci değil birinci aşamayı (X→M) eklemeli olarak düzenler.

Raporlama örneği

Akademik bağlanmanın, danışmanlık desteği ile not ortalaması arasındaki aracılık rolünün haftalık çalışma saati ve akademik öz-düzenlemeye göre değişip değişmediği PROCESS Model 16 ile 5000 bootstrap örneklemiyle incelenmiştir. Bağlanma × çalışma saati (b = [ ], p = [ ]) ve bağlanma × öz-düzenleme (b = [ ], p = [ ]) etkileşimleri not ortalamasını yordamıştır. Çalışma saatine ilişkin kısmi moderasyonlu aracılık indeksi [ ] (%95 BootGA [ , ]), öz-düzenlemeye ilişkin indeks [ ] (%95 BootGA [ , ]) olarak bulunmuştur. Koşullu dolaylı etkiler iki düzenleyicinin yüzdelik bileşimlerinde [ ] ile [ ] arasında değişmiştir.

Köşeli parantezler kendi çıktınızdaki değerlerle doldurulur.

Sık yapılan hatalar

  • Kısmi indeksleri toplam moderasyon gibi yorumlamak. Her indeks, diğer düzenleyici sabit tutulduğunda geçerlidir.
  • İki düzenleyicinin birbirini koşullandırdığı kuramsal olarak beklenirken Model 16'yı kullanmak; bu durumda üçlü terimi içeren Model 18 gerekir.
  • Düzenleyicileri ortanca noktasından ikiye bölüp dört alt grupta ayrı aracılık analizi yapmak. Bu yol güç kaybına yol açar ve eklemeli yapıyı sınamaz.
  • Dokuz koşullu dolaylı etkinin her birini ayrı bir hipotez gibi raporlayıp yalnız anlamlı çıkanları öne çıkarmak.

Literatürden örnek

Doğrulanmış yayın örneği

Huang, H., Ding, Y., Zhang, Y., Peng, Q., Liang, Y., Wan, X., & Chen, C. (2022). Resilience and positive coping style affect the relationship between maladaptive perfectionism and academic procrastination among Chinese undergraduate nursing students. Frontiers in Psychology, 13, 1014951.

Çalışmanın bulgusu: 665 hemşirelik öğrencisinden oluşan örneklemde, uyumsuz mükemmeliyetçiliğin akademik ertelemeyle ilişkisine psikolojik dayanıklılık aracılık etmektedir: dayanıklılık üzerinden geçen dolaylı etki anlamlıdır (ab = 0.033, Boot SE = 0.013, %95 GA [0.008, 0.060]) ve toplam etkinin %15.70'ini açıklamaktadır. Dayanıklılığın erteleme üzerindeki etkisi pozitif başa çıkma stiliyle etkileşmektedir (β = −0.066, t = −2.185, p < .05): pozitif başa çıkma güçlendikçe dayanıklılığın koruyucu etkisi artmaktadır. Negatif başa çıkma stilinin düzenleyici etkisi ise anlamlı bulunmamıştır (β = 0.046, t = 1.427).

Model seçimi ve değişken rolleri: Model 16, ikinci aşamanın (M→Y) iki ayrı moderatör tarafından eklemeli biçimde düzenlendiği modeldir; X = uyumsuz mükemmeliyetçilik, M = dayanıklılık, Y = akademik erteleme, moderatörler = pozitif ve negatif başa çıkma stilleri. Metin 'PROCESS Macro model 16 was used to analyze the moderating role of PCS and NCS' ifadesini içerir.

DOI kaydını aç

Mod İstatistik bu aşamada size katkı sağlar

Literatürdeki örnek çalışma modelin mantığını gösterir; kendi verinizde doğru Hayes modelini seçmek için hipotez, değişken rolleri, örneklem yapısı ve raporlama beklentisi birlikte değerlendirilmelidir.

WhatsApp ile iletişime geçİletişim formuna git

İlişkili modeller

Model 4 - Basit / paralel aracılıkmoderatörsüz temel haliModel 17 - Koşullu aracılık (b: Q,V · c′: Q,V)c′ yolu da moderasyonlu haliModel 9 - Koşullu aracılık (a: W,Z)aynısı a-yolunda (birinci aşama)
Model 15Model 17