Model model özel Hayes içeriği

Koşullu aracılık — karma moderasyon

Hayes PROCESS Model 70Koşullu aracılık (a: W · b: V,W,WV)

Model 70'te W, X→M yolunu düzenler; M→Y yolu ise W, V ve M·W·V üçlü etkileşimiyle düzenlenir. W iki aşamada, V yalnız ikinci aşamada yer alır.

abc′XYMWV
Kesikli kırmızı oklar düzenleyici etkiyi, düz oklar regresyon yollarını gösterir.

Model neyi sınar, ne zaman kullanılır?

Model 70'in M denklemi basit bir birinci aşama moderasyonudur: X, W ve X·W. Asıl yük Y denklemindedir: M, V, W, M·V, M·W, W·V ve üçlü M·W·V terimi birlikte modele girer. Üçlü terim, W'nin aracı ile sonuç arasındaki ilişkiyi düzenleme biçiminin V'ye göre değiştiğini sınar. Koşullu dolaylı etki (a₁ + a₃W) · (b₁ + b₄V + b₅W + b₇W·V) çarpımıyla hesaplanır; doğrudan yol koşulsuzdur.

Model 64 ile karşılaştırıldığında tek yapısal fark M·W·V teriminin eklenmesidir; Model 64'te W ve V ikinci aşamayı birbirinden bağımsız ve eklemeli biçimde düzenler. Model 70 ise bu iki moderatörün ikinci aşamada birbirini koşulladığını öne sürer. W iki çarpanda da yer aldığı için dolaylı etki W'ye göre doğrusal değildir; ikinci aşamanın moderasyonlu moderasyonu için ayrı bir test yapılabilse de dolaylı etkinin tamamını özetleyen tek bir indeks tanımlanmaz.

İstatistiksel gösterim

M = i + a₁X + a₂W + a₃(X·W)

Y = i + c′X + b₁M + b₂V + b₃W + b₄(M·V) + b₅(M·W) + b₆W·V + b₇(M·W·V)

Koşullu dolaylı etki (X → M → Y): (a₁ + a₃W) · (b₁ + b₄V + b₅W + b₇W·V)

Doğrudan etki: c′

Katsayı adları denklem sırasına göre verilmiştir. PROCESS çıktısındaki adlandırma sırası farklılaşabilse de temsil edilen yol yapısı aynıdır. Dolaylı etkiler bootstrap güven aralıkları üzerinden değerlendirilir.

Yerel siyaset araştırmasından bir örnek

Bir büyükşehirde yürütülen anket çalışmasında belediyenin katılımcı bütçe uygulamalarından haberdar olma düzeyi (X), seçmenlerin görevdeki belediye başkanına yeniden oy verme niyetini (Y) yordar; araştırmacı bu ilişkinin belediyeye duyulan güven (M) üzerinden işlediğini öne sürüyor. Siyasete ilgi (W) iki aşamada rol alıyor: ilgili seçmen uygulamaları daha eleştirel değerlendirdiği için farkındalık güvene daha az dönüşebilir, ayrıca güvenin oy niyetine yansıması da ilgiye göre değişebilir.

Başkanın partisine yakınlık (V) ikinci aşamada devreye giriyor ve burada siyasete ilgiyle etkileşiyor. Kuramsal beklenti şudur: başkanın partisine uzak ama siyasete ilgili seçmende güven oya kolayca dönüşmez, çünkü parti kimliği güveni dengeler; ilgisi düşük seçmende ise parti yakınlığının bu frenleyici rolü zayıftır. Bu, güven→oy niyeti yolunda W ve V'nin birbirini koşulladığı, yani M·W·V teriminin gerekli olduğu bir hipotezdir.

SPSS PROCESS komutu

process y=oyniyeti /x=farkindalik /m=guven /w=ilgi /z=yakinlik /model=70 /center=1 /boot=5000 /seed=2026 .

Parti yakınlığı, PROCESS 4'te V adlı bir seçenek bulunmadığı için /z= ile girilir; Model 70 şablonunda W hem X→M hem M→Y yolunu, Z ise yalnız M→Y yolunu ve W ile üçlü etkileşimi üstlenir. center=1 Y denklemindeki üçlü etkileşimin alt dereceli terimlerini moderatörlerin ortalamasında yorumlanabilir kılar. Parti yakınlığı ikiden fazla kategoriyle ölçülmüşse tek bir sayısal /z= değişkeni olarak girmeden önce kodlamanın kuramla uyumu ayrıca düşünülmelidir.

Çıktıda nereye bakılır?

  • M tablosunda X·W katsayısı: siyasete ilginin farkındalık→güven yolunu düzenleyip düzenlemediği.
  • Y tablosunda M·W·V satırı ve “Test(s) of highest order unconditional interaction(s)”: ikinci aşamadaki moderasyonlu moderasyonun testi.
  • “Conditional indirect effects of X on Y”: siyasete ilgi ile parti yakınlığının her bir değer çiftinde güven üzerinden geçen etki ve bu etkinin bootstrap aralığı.
  • “Direct effect of X on Y”: farkındalığın güvenden bağımsız, koşulsuz doğrudan etkisi.

Komşu modellerden farkı

  • Model 64: W ve V ikinci aşamayı eklemeli biçimde düzenler; M·W·V üçlü etkileşimi yoktur.
  • Model 71: Aynı yapıya ek olarak doğrudan yol da V, W ve X·W·V ile düzenlenir.
  • Model 18: İkinci aşama üçlü etkileşimlidir, ancak birinci aşama moderasyonsuzdur.
  • Model 58: İki aşamada yalnız W bulunur; V de M·W·V de modelde yer almaz.

Raporlama örneği

Katılımcı bütçe farkındalığının görevdeki başkana oy verme niyeti üzerindeki etkisinde belediyeye güvenin aracılığı ve bu yapının siyasete ilgi ile parti yakınlığına göre değişimi PROCESS Model 70 ile 5000 bootstrap örneklemiyle incelenmiştir. Farkındalık × ilgi etkileşimi güveni yordamıştır (b = [ ], p = [ ]). Oy niyeti modelinde güven × ilgi × parti yakınlığı üçlü etkileşimi raporlanmıştır (b = [ ], %95 GA [ , ], ΔR² = [ ], F([ ], [ ]) = [ ], p = [ ]). Koşullu dolaylı etki yüksek ilgi ve düşük yakınlıkta [ ] (%95 BootGA [ , ]), düşük ilgi ve yüksek yakınlıkta [ ] (%95 BootGA [ , ]) olarak hesaplanmıştır. Güvenden bağımsız doğrudan etki ise c′ = [ ], p = [ ] düzeyinde kalmıştır.

Köşeli parantezler kendi çıktınızdaki değerlerle doldurulur.

Sık yapılan hatalar

  • Üçlü etkileşimi a-yolunda aramak. Bu modelde X·W·V terimi yoktur; üçlü etkileşim yalnız M→Y yolundadır.
  • W ile V'nin rollerini komutta karıştırmak; /w= ile girilen değişken iki aşamayı birden düzenler.
  • Üçlü etkileşim anlamsız olduğu hâlde Model 70'te ısrar etmek; kuram eklemeli bir yapıyı da destekliyorsa daha yalın Model 64 sonuçlarıyla karşılaştırma yapılmalıdır.
  • Seçmen anketinde güven ile oy niyeti arasındaki ilişkiyi nedensel bir sıra olarak sunmak; kesitsel tasarımda güven de oy niyetinden etkilenebilir.

Literatürden örnek

Doğrulanmış yayın örneği

Chen, S., Binning, K. R., Manke, K. J., Brady, S. T., McGreevy, E. M., Betancur, L., Limeri, L. B., & Kaufmann, N. (2021). Am I a science person? A strong science identity bolsters minority students' sense of belonging and performance in college. Personality and Social Psychology Bulletin, 47(4), 593-606.

Çalışmanın bulgusu: 572 biyoloji öğrencisiyle yürütülen ikinci çalışmada, bilim insanı kimliğinin ders performansına katkısı aidiyet duygusu üzerinden işlemekte, ancak bu mekanizma deney koşuluna ve azınlık statüsüne bağlı olarak değişmektedir. Koşul × bilim kimliği × azınlık statüsü üçlü etkileşimi ders notu üzerinde anlamlıdır (B = −6.53, SE = 2.68, p = .015, %95 GA [−11.79, −1.27]). Aidiyet duygusunun aracılığı yalnızca kontrol koşulundaki azınlık öğrencilerinde anlamlıdır (dolaylı etki B = 0.92, %95 GA [0.14, 2.10]); müdahale koşulundaki azınlık öğrencilerinde ise anlamlı bulunmamıştır (B = −0.56, %95 GA [−2.07, 0.32]; güven aralığı sıfırı içermektedir).

Model seçimi ve değişken rolleri: Tam metinde 'PROCESS macro V3.0 ... moderated mediation (Model 70)' ifadesi doğrulandı; saygın bir dergide (PSPB) saha deneyiyle birleştirilmiş Model 70 uygulaması olarak güçlü bir referanstır.

DOI kaydını aç

Mod İstatistik bu aşamada size katkı sağlar

Literatürdeki örnek çalışma modelin mantığını gösterir; kendi verinizde doğru Hayes modelini seçmek için hipotez, değişken rolleri, örneklem yapısı ve raporlama beklentisi birlikte değerlendirilmelidir.

WhatsApp ile iletişime geçİletişim formuna git

İlişkili modeller

Model 4 - Basit / paralel aracılıkmoderatörsüz temel haliModel 71 - Koşullu aracılık (a: W · b: V,W,WV · c′: V,W,WV)c′ yolu da moderasyonlu hali
Model 69Model 71