Model model özel Hayes içeriği

Koşullu aracılık — karma moderasyon

Hayes PROCESS Model 72Koşullu aracılık (a: W,WZ,Z · b: W,WZ,Z)

Model 72'de X→M ve M→Y yollarının her ikisi W, Z ve üçlü etkileşimle (X·W·Z ve M·W·Z) düzenlenir; doğrudan yol koşulsuz kalır.

abc′XYMWZ
Kesikli kırmızı oklar düzenleyici etkiyi, düz oklar regresyon yollarını gösterir.

Model neyi sınar, ne zaman kullanılır?

Model 72'de aracılık zincirinin iki halkası da aynı moderasyonlu moderasyon yapısını taşır. M denklemi X, W, Z, iki yönlü çarpımlar ve X·W·Z'yi; Y denklemi ise X'in yanında M, W, Z, M·W, M·Z, W·Z ve M·W·Z'yi içerir. Koşullu dolaylı etki (a₁ + a₄W + a₅Z + a₇W·Z) · (b₁ + b₄W + b₅Z + b₇W·Z) biçimindedir; doğrudan etki c′ tek bir katsayıdır.

Model 68'de üçlü etkileşim yalnız birinci aşamada, b-yolunda ise yalnız W vardır; Model 72 iki aşamayı simetrik hâle getirir. Model 75 ile farkı ise üçlü terimlerdir: orada W ve Z her iki yolu eklemeli biçimde düzenler. İki çarpanın her biri W, Z ve W·Z içerdiğinden dolaylı etki moderatörlerin doğrusal olmayan bir fonksiyonudur (W², Z² ve bunların çarpımlarını barındırır); PROCESS bu modelde moderasyonlu aracılık indeksi üretmez ve yorum koşullu dolaylı etkiler tablosuna dayanır.

İstatistiksel gösterim

M = i + a₁X + a₂W + a₃Z + a₄(X·W) + a₅(X·Z) + a₆W·Z + a₇(X·W·Z)

Y = i + c′X + b₁M + b₂W + b₃Z + b₄(M·W) + b₅(M·Z) + b₆W·Z + b₇(M·W·Z)

Koşullu dolaylı etki (X → M → Y): (a₁ + a₄W + a₅Z + a₇W·Z) · (b₁ + b₄W + b₅Z + b₇W·Z)

Doğrudan etki: c′

Katsayı adları denklem sırasına göre verilmiştir. PROCESS çıktısındaki adlandırma sırası farklılaşabilse de temsil edilen yol yapısı aynıdır. Dolaylı etkiler bootstrap güven aralıkları üzerinden değerlendirilir.

Bağımlılık danışmanlığı araştırmasından bir örnek

Ayakta tedavi gören alkol kullanım bozukluğu tanılı danışanlarda danışmanla kurulan terapötik ittifak (X), ilk üç aydaki seans katılım oranını (Y) yordar; araştırmacı bu ilişkinin değişime hazır olma (M) üzerinden işlediğini öne sürüyor. Aşerme şiddeti (W) ve ailenin tedaviye katılımı (Z) iki aşamada da birbirini koşulluyor: aşermesi yoğun danışanda ittifakın hazırlığa dönüşmesi zayıf kalabilir, ancak aile tedaviye katıldığında bu zayıflama hafifleyebilir.

Aynı örüntü ikinci aşama için de bekleniyor: hazırlığın düzenli seans katılımına dönüşmesi aşerme arttıkça güçleşir, ama aile desteği bu engelin etkisini değiştirir. Doğrudan yol için ise kuramsal bir moderasyon beklentisi yoktur. Araştırmacının asıl sorusu, örneğin yoğun aşerme ve düşük aile katılımında ittifakın hazırlık üzerinden katılımı hâlâ artırıp artırmadığıdır.

SPSS PROCESS komutu

process y=katilim /x=ittifak /m=hazirlik /w=aserme /z=aile /model=72 /center=1 /boot=5000 /seed=2026 .

Bu modelde dönüştürme gerekmez: katalogdaki W ve Z, PROCESS 4 şablonundaki adlarla aynıdır ve sırasıyla /w= ve /z= ile verilir. İki aşama simetrik olduğundan W ile Z'nin yer değiştirmesi kestirimleri değiştirmez, ama koşullu etki tablolarının düzeni değişir. Katılım oranı 0–1 aralığında sınırlı bir değişkense uçlarda yığılma olup olmadığı incelenmeli; PROCESS OLS kullandığı için bu tür dağılımlar sınırlılık olarak belirtilmelidir.

Çıktıda nereye bakılır?

  • M tablosunda X·W·Z, Y tablosunda M·W·Z satırları: iki aşamadaki moderasyonlu moderasyonun katsayıları.
  • Hazırlık ve katılım denklemlerinin altındaki “Test(s) of highest order unconditional interaction(s)” satırı: X·W·Z ve M·W·Z için R2-chng, F ve p.
  • “Conditional indirect effects of X on Y”: aşerme ve aile katılımı kombinasyonlarında Effect, BootSE ve bootstrap güven aralıkları.
  • “Direct effect of X on Y”: ittifakın hazırlıktan bağımsız, koşulsuz etkisi.

Komşu modellerden farkı

  • Model 68: Üçlü etkileşim yalnız birinci aşamadadır; b-yolunu yalnız W düzenler.
  • Model 75: İki moderatör a ve b yollarına eklemeli girer; X·W·Z ve M·W·Z terimleri bulunmaz.
  • Model 73: Doğrudan yol da W, Z ve X·W·Z ile düzenlenir.
  • Model 18: Üçlü etkileşim yalnız ikinci aşamadadır; birinci aşama moderasyonsuzdur.

Raporlama örneği

Terapötik ittifakın seans katılımı üzerindeki etkisinde değişime hazır olmanın aracılığı ve bu yapının aşerme şiddeti ile aile katılımına göre değişimi PROCESS Model 72 ile 5000 bootstrap örneklemiyle incelenmiştir. İttifak × aşerme × aile katılımı etkileşimi hazırlığı (b = [ ], ΔR² = [ ], p = [ ]), hazırlık × aşerme × aile katılımı etkileşimi ise seans katılımını yordamıştır (b = [ ], ΔR² = [ ], p = [ ]). Koşullu dolaylı etki yoğun aşerme ve düşük aile katılımında [ ] (%95 BootGA [ , ]), düşük aşerme ve yüksek aile katılımında [ ] (%95 BootGA [ , ]) olarak bulunmuştur. Hazırlık dışındaki yoldan aktarılan doğrudan etki c′ = [ ], p = [ ] şeklindedir.

Köşeli parantezler kendi çıktınızdaki değerlerle doldurulur.

Sık yapılan hatalar

  • Bir aşamadaki üçlü etkileşim anlamsız çıktığında bunu raporlamadan Model 68'e geçip sonucu baştan planlanmış gibi sunmak.
  • Koşullu dolaylı etkilerin moderatörlerle doğrusal değiştiğini varsayıp yalnız uç kombinasyonları raporlamak; doğrusal olmayan bu fonksiyonda ara değerlerde beklenmedik örüntüler çıkabilir.
  • Tedaviyi erken bırakan danışanların verisini analizden çıkarıp sonucu tüm danışanlara genellemek; katılım oranı tam da bu seçilimden etkilenir.
  • İki üçlü etkileşimi aynı hipotezin iki kez sınanması gibi görmek; her biri farklı bir yola ilişkin ayrı bir iddiadır.

Literatürden örnek

Doğrulanmış yayın örneği

Zhou, J. (2022). How does COVID-19 pandemic strength influence work fatigue? The mediating role of occupational calling. Current Psychology, 43(9), 8358-8370.

Çalışmanın bulgusu: 857 Çinli polis memurundan oluşan örneklemde, COVID-19 pandemi kritikliğinin iş yorgunluğuyla ilişkisi mesleki adanmışlık üzerinden işlemekte ve pandeminin nasıl algılandığına bağlı olarak değişmektedir. Pandemi kritikliği × yıkıcılık × yenilik üçlü etkileşimi mesleki adanmışlığı (β = 0.10, p < .05), mesleki adanmışlık × yıkıcılık × yenilik üçlü etkileşimi ise iş yorgunluğunu (β = 0.08, p < .05) anlamlı yordamıştır. Mesleki adanmışlık üzerinden geçen dolaylı etki yalnızca yıkıcılık ve yenilik algısı birlikte yüksek olduğunda anlamlıdır (B = −0.036, SE = 0.021, %95 GA [−0.082, −0.002]; güven aralığı sıfırı içermemektedir).

Model seçimi ve değişken rolleri: Tam metinde 'Model 72 in the bootstrap inspection of the PROCESS macro' ifadesi teyit edildi; Model 72'nin yayımlanmış nadir kullanımlarından biri olup iki dalgalı veri tasarımı ortak yöntem yanlılığını azaltmaktadır.

DOI kaydını aç

Mod İstatistik bu aşamada size katkı sağlar

Literatürdeki örnek çalışma modelin mantığını gösterir; kendi verinizde doğru Hayes modelini seçmek için hipotez, değişken rolleri, örneklem yapısı ve raporlama beklentisi birlikte değerlendirilmelidir.

WhatsApp ile iletişime geçİletişim formuna git

İlişkili modeller

Model 4 - Basit / paralel aracılıkmoderatörsüz temel haliModel 73 - Koşullu aracılık (a: W,WZ,Z · b: W,WZ,Z · c′: W,WZ,Z)c′ yolu da moderasyonlu hali
Model 71Model 73