Hayes PROCESS Model 74X'in kendi dolaylı etkisini modere ettiği model

Model 74, aracılık mekanizmasının ikinci aşaması (M→Y yolu) düzenleyici değişkene bağlı olduğu bir koşullu süreç modelidir. Temel araştırma sorusu, X'in M üzerinden Y'ye uzanan dolaylı etkisinin düzeylerine göre değişip değişmediğidir. Bu değişim, moderasyonlu aracılık indeksiyle değerlendirilir.

Kesikli kırmızı oklar düzenleyici etkiyi, düz oklar regresyon yollarını gösterir.

Model neyi sınar, ne zaman kullanılır?

Modeldeki koşullu yollar şu biçimde kurulmuştur: aracıdan Y'ye uzanan b-yolunda X düzenleyici etki gösterir.

Model 74'te b-yolunu düzenleyen değişken X'in kendisidir ve Y denkleminde M·X terimi yer alır. Böylece dolaylı etki X düzeylerine bağlı hâle gelir. PROCESS sürüm 4.0'dan itibaren bu yapı model listesinden çıkarılmış; eşdeğer analiz Model 4'ün xmint seçeneğine taşınmıştır.

İstatistiksel gösterim

M = i + a₁X

Y = i + c′X + b₁M + b₂(M·X)

Koşullu dolaylı etki (X → M → Y): a₁ · (b₁ + b₂X)

Doğrudan etki: c′

Katsayı adları denklem sırasına göre verilmiştir. PROCESS çıktısındaki adlandırma sırası farklılaşabilse de temsil edilen yol yapısı aynıdır. Dolaylı etkiler bootstrap güven aralıkları üzerinden değerlendirilir.

Nasıl yorumlanır?

Algılanan stresin (X) satın alma niyetini (Y) duygusal tükenmişlik (M) aracılığıyla mı etkilediğini merak ettiğinizi varsayalım. Model 74, bu varsayımı dolaylı etki üzerinden sınar ve belirsizliği bootstrap güven aralığıyla değerlendirir. Böylece yalnız toplam ilişki değil, öngörülen mekanizmanın verilerle ne ölçüde desteklendiği de tartışılabilir.

Kuramsal model belirlendikten sonra değişkenlerin ölçüm düzeyi, örneklem yapısı, varsayımlar ve raporlanacak etki türü birlikte değerlendirilir. Yorum, yalnız p değerine değil; etki yönü, güven aralığı ve modelin kuramsal gerekçesiyle birlikte yapılmalıdır.

Model seçimi ve raporlama sınırları

Model numarası araştırma sorusu ve kuramsal yol yapısına göre seçilir. Birden fazla modeli deneyip yalnız anlamlı olanı raporlamak uygun değildir. Kesitsel veride bulunan dolaylı etki, tek başına nedensel bir mekanizmayı kanıtlamaz. Düzenleyicilik burada moderation anlamındadır; bir ilişkinin başka bir değişkene göre değişmesini inceler.

Rapor; değişken rollerini, model numarasını, örneklemi, varsa kontrol değişkenlerini ve bunların gerekçesini açıklamalıdır. Dolaylı etki hesaplandıysa bootstrap tekrar sayısı ve güven aralığı yöntemi belirtilir.Makale ve hakem revizyonu rehberi bu sonuçların raporlanmasına ilişkin kontrol adımlarını açıklar.

Literatürden örnek

Doğrulanmış yayın örneği

Zhang, J., Zhang, X., Yang, G., & Feng, Z. (2022). Impulsiveness indirectly affects suicidal ideation through depression and simultaneously moderates the indirect effect: A moderated mediation path model. Frontiers in Psychiatry, 13, 913680.

Çalışmanın bulgusu: 480 ergen ve genç yetişkinden oluşan örneklemde, dürtüsellik depresyonu (β = 0.680), depresyon da intihar düşüncesini (β = 0.733) güçlü biçimde yordamaktadır; depresyon üzerinden geçen dolaylı etki anlamlıdır (β = 0.499, SE = 0.031, %95 GA [0.436, 0.558]). Modelin ayırt edici bulgusu, dürtüselliğin kendi başlattığı bu dolaylı yolu aynı zamanda düzenlemesidir: dürtüsellik × depresyon etkileşimi intihar düşüncesi üzerinde anlamlıdır (β = 0.115, SE = 0.027, %95 GA [0.059, 0.167]); yani depresyonun intihar düşüncesine yansıma gücü, dürtüsellik yükseldikçe artmaktadır.

Model seçimi ve değişken rolleri: Tam metinde 'defined Model 74 ... in PROCESS macro' ifadesi teyit edildi; X'in kendi dolaylı etkisini düzenlediği Model 74'ün mantığını başlığında dahi açıkça yansıtan, didaktik değeri yüksek bir çalışmadır.

DOI kaydını aç

Mod İstatistik bu aşamada size katkı sağlar

Literatürdeki örnek çalışma modelin mantığını gösterir; kendi verinizde doğru Hayes modelini seçmek için hipotez, değişken rolleri, örneklem yapısı ve raporlama beklentisi birlikte değerlendirilmelidir.

WhatsApp ile iletişime geç İletişim formuna git

İlişkili modeller

Model 4 - Basit / paralel aracılıkmoderatörsüz temel hali Model 7 - Birinci aşama moderasyonlu aracılıkaynısı a-yolunda (birinci aşama)

Model 73 Model 75