Model model özel Hayes içeriği

Seri aracılık + moderasyon

Hayes PROCESS Model 86Seri aracılık — W ilk a-yolu + c′

Model 86, seri zincirde (X→M₁→M₂→Y) W'nin yalnız X→M₁ yolunu ve X→Y doğrudan yolunu düzenlediği yapıyı sınar; M₁'den geçen dolaylı etkiler ve doğrudan etki W'ye koşulludur.

a₁a₂b₁b₂dc′XYM₁M₂W
Kesikli kırmızı oklar düzenleyici etkiyi, düz oklar regresyon yollarını gösterir.

Model neyi sınar, ne zaman kullanılır?

Model 86, Model 83'e doğrudan yolun moderasyonunu ekler. M₁ denkleminde X·W (a₃), Y denkleminde X·W (c′₃) terimi bulunur; M₂ denklemi ve b yolları koşulsuzdur. Böylece (a₁ + a₃W)·b₁ ve (a₁ + a₃W)·d₁·b₂ dolaylı etkileri W'ye koşulluyken X→M₂→Y yolu (a₄·b₂) koşulsuz kalır; doğrudan etki ise c′₁ + c′₃W olur.

Bu model, düzenleyicinin hem sürecin başlangıcında hem de X'in aracılardan bağımsız kalan etkisinde rol oynadığı, ancak X'in ikinci aracı üzerindeki doğrudan etkisine dokunmadığı durumlar için uygundur. Model 85'ten farkı X→M₂ yolunun düzenlenmemesidir. Moderasyonlu aracılık indeksleri X→M₁→Y için a₃·b₁, seri zincir için a₃·d₁·b₂'dir; doğrudan yolun moderasyonu c′₃ katsayısı ve koşullu doğrudan etkiler tablosuyla değerlendirilir.

İstatistiksel gösterim

M₁ = i + a₁X + a₂W + a₃(X·W)

M₂ = i + a₄X + d₁M₁

Y = i + c′₁X + c′₂W + c′₃(X·W) + b₁M₁ + b₂M₂

Koşullu dolaylı etki (X → M₁ → Y): (a₁ + a₃W) · b₁

Koşullu dolaylı etki (X → M₁ → M₂ → Y): (a₁ + a₃W) · d₁ · b₂

Dolaylı etki (X → M₂ → Y): a₄ · b₂

Koşullu doğrudan etki: c′₁ + c′₃W

Katsayı adları denklem sırasına göre verilmiştir. PROCESS çıktısındaki adlandırma sırası farklılaşabilse de temsil edilen yol yapısı aynıdır. Dolaylı etkiler bootstrap güven aralıkları üzerinden değerlendirilir.

Gıda güvenliği davranışı araştırmasından bir örnek

Toplu yemek üreten işletmelerde çalışan mutfak personeliyle yürütülen bir araştırmada son bir yılda alınan gıda güvenliği eğitimi süresinin (X; saat) gözlemle puanlanan hijyen uygulamalarını (Y) iyileştirdiği beklenmektedir. Öngörülen seri mekanizmaya göre eğitim gıda güvenliği bilgisini (M₁) artırır, bilgi gıda kaynaklı hastalık riskine ilişkin algıyı (M₂) güçlendirir, risk algısı da uygulamaya yansır.

Araştırmacı mesleki deneyimin (W; mutfakta çalışılan yıl) iki noktada rol oynadığını düşünmektedir: deneyimli personel eğitimden daha az yeni bilgi edinebilir (X→M₁), ayrıca eğitimdeki uygulamalı gösterimleri alışkanlıklarına doğrudan aktarmakta daha dirençli olabilir (X→Y). Eğitimin risk algısına bilgiden bağımsız etkisinin deneyime göre değişmesi beklenmediğinden analiz Model 86 ile yapılır.

SPSS PROCESS komutu

process y=hijyen /x=egitimsaat /m=bilgi riskalgi /w=deneyim /model=86 /center=1 /boot=5000 /seed=2026 .

Sayfadaki W, PROCESS 4'teki /w= argümanıdır; Z kullanılmaz. m= listesinin sırası zincirin sırasıdır ve W'nin düzenlediği a yolu ilk aracıya giden yoldur; bilgi birinci sıraya yazılmalıdır. center=1 X ve W'yi merkezler. Koşul değerleri varsayılan olarak W'nin 16., 50. ve 84. yüzdelikleridir; W sürekli olduğundan koşullu doğrudan etki için jn=1 eklenerek Johnson-Neyman bölgesi istenebilir.

Çıktıda nereye bakılır?

  • M₁ tablosundaki X·W katsayısı (a₃) ve Y tablosundaki X·W katsayısı (c′₃), her biri için “Test(s) of highest order unconditional interaction(s)” satırı. M₂ tablosunda çarpım terimi yoktur.
  • “Conditional direct effects of X on Y” tablosu: W değerlerinde doğrudan etki ve güven aralıkları.
  • “Conditional and unconditional indirect effects of X on Y:” bölümünde M₁'den geçen iki yol için “INDIRECT EFFECT:” başlıkları ve W değerlerine göre bootstrap aralıkları; X→M₂→Y yolu tek bir değer olarak raporlanır.
  • M₁'den geçen iki yolun altındaki “Index of moderated mediation:” satırları; seri hipotezin moderasyonu a₃·d₁·b₂ indeksiyle sınanır.

Komşu modellerden farkı

  • Model 83: W yalnız X→M₁ yolunu düzenler; doğrudan yol koşulsuzdur.
  • Model 85: W ayrıca X→M₂ yolunu da düzenler; üç dolaylı etkinin üçü de koşulludur.
  • Model 8: W yine X→M ve doğrudan yolu düzenler, ancak aracılar seri değil paraleldir.
  • Model 90: W, ilk a yolu yerine son aracıdan Y'ye uzanan b yolunu ve doğrudan yolu düzenler.

Raporlama örneği

Gıda güvenliği bilgisi ve risk algısının, eğitim süresi ile hijyen uygulamaları arasındaki seri aracılık rolünün ve doğrudan ilişkinin mesleki deneyime göre değişip değişmediği PROCESS Model 86 ve 5000 bootstrap örneklemiyle incelenmiştir. Eğitim × deneyim etkileşimi bilgiyi (b = [ ], p = [ ]) ve hijyen uygulamalarını (b = [ ], p = [ ]) anlamlı biçimde yordamıştır. Seri yol için moderasyonlu aracılık indeksi [ ] (%95 BootGA [ , ]) olarak bulunmuş; bu dolaylı etki az deneyimli personelde [ ] (%95 BootGA [ , ]), deneyimli personelde [ ] (%95 BootGA [ , ]) olarak hesaplanmıştır. Koşullu doğrudan etki sırasıyla [ ] (p = [ ]) ve [ ] (p = [ ]) olmuştur.

Köşeli parantezler kendi çıktınızdaki değerlerle doldurulur.

Sık yapılan hatalar

  • W'nin modele hangi yollarda girdiğini karıştırıp X→M₂→Y yolu için koşullu etki ya da indeks raporlamaya çalışmak; bu yol Model 86'da W'den bağımsızdır.
  • Doğrudan yoldaki etkileşim anlamlı diye seri dolaylı etkinin de W'ye göre değiştiği sonucuna varmak; bu karar a₃·d₁·b₂ indeksine dayanır.
  • Deneyim gibi çarpık dağılabilen bir düzenleyicide yüzdelik değerlerinin örneklemin uç bölgesine düştüğünü kontrol etmeden koşullu etkileri genellemek.
  • Model 83 ile Model 86 arasındaki seçimi veriye bakarak yapmak; doğrudan yolun moderasyonu kuramsal olarak öngörülmüşse model önceden belirlenmelidir.

Literatürden örnek

Doğrulanmış yayın örneği

Su, Y., Hong, X., & Sun, C. (2022). Red media, blue media, and misperceptions: examining a moderated serial mediation model of partisan media use and COVID-19 misperceptions. Current Psychology, 43(16), 14786-14801.

Çalışmanın bulgusu: 906 ABD'li katılımcıdan oluşan örneklemde, liberal medya kullanımının COVID-19 yanlış algılarıyla bağlantısı, algılanan yanıt etkililiği ve mesajı değersizleştirme eğilimi üzerinden işlemektedir: bu seri dolaylı etki negatif ve anlamlıdır (B = −0.0278, SE = 0.0110, %95 GA [−0.0514, −0.0081]), yani söz konusu zincir yanlış algıları azaltma yönünde çalışmaktadır. Zincirin gücü tartışma ağının çeşitliliğine bağlıdır: düzenlenmiş seri aracılık indeksi muhafazakâr medya için −0.0146 (%95 GA [−0.0224, −0.0077]), liberal medya için −0.0175 (%95 GA [−0.0368, −0.0005]) olup her iki güven aralığı da sıfırı içermemektedir.

Model seçimi ve değişken rolleri: Metinde 'Model 86 was conducted to address the moderation and moderated serial mediation mechanisms' ifadesi geçer: X = partizan medya kullanımı, M₁ = algılanan tepki etkililiği, M₂ = mesajı değersizleştirme, Y = COVID-19 yanlış algıları, W = tartışma ağı heterojenliği.

DOI kaydını aç

Mod İstatistik bu aşamada size katkı sağlar

Literatürdeki örnek çalışma modelin mantığını gösterir; kendi verinizde doğru Hayes modelini seçmek için hipotez, değişken rolleri, örneklem yapısı ve raporlama beklentisi birlikte değerlendirilmelidir.

WhatsApp ile iletişime geçİletişim formuna git

İlişkili modeller

Model 6 - Seri aracılıkmoderatörsüz temel haliModel 83 - Seri aracılık — W ilk a-yolundac′ moderasyonsuz eşiModel 89 - Seri aracılık — W b-yolları + c′aynısı b-yolunda (ikinci aşama)
Model 85Model 87